Wat kan pooled funding in Nederland betekenen? Op 18 november presenteert Social Finance NL tijdens de Impact Talk 2026 in het Stadhuis van Haarlem het impactrapport Samen verder: de belofte van pooled funding. Marloes Adema leidt bij het Oranje Fonds het team Kennis, Impact en Innovatie en neemt deel aan het panelgesprek. Zij ziet in gezamenlijke financiering een manier om maatschappelijke organisaties beter te bedienen: met één aanspreekpunt, vrijer besteedbaar geld en financiering voor de langere termijn. Ze vertelt wat het Oranje Fonds al samen met andere fondsen doet, wat het leerde van het ontwerpen van een eigen gezamenlijk instrument en waarom de ontvangers van het geld aan de ontwerptafel horen.
Waarom is het Oranje Fonds partner van het impactrapport en de Impact Talk?
Het Oranje Fonds is een van de founding partners van Social Finance NL. We hebben de organisatie vanaf het begin ondersteund, zodat ze de kennispartij kon worden die ze nu is. Wij steunen sociale initiatieven, en om te groeien is kennis nodig, ook over toegankelijke en langdurige financiering. Dat kunnen wij als fonds niet alleen.
Mijn team moet ervoor zorgen dat het kennisecosysteem rond die organisaties sterk is. Naast onze financiële bijdrage hebben collega's via de klankbordgroep ook inhoudelijk aan het rapport bijgedragen.
Het Oranje Fonds is aanjager van het traject Onmisbare Schakels. Wat is dat?
Het uitgangspunt is dat onmisbare schakels zoals de organisaties die wij steunen, toekomstbestendig worden. Ze vervullen een onmisbare rol in de samenleving, maar worden niet altijd zo gezien en erkend. Samen met bedrijven, overheden, fondsen en partijen als Social Finance NL zijn we gaan praten over hoe de steun aan sociaal-maatschappelijke organisaties beter kan. Daar komen drie actielijnen uit voort: een betere plek aan de beleidstafel, toegankelijke en passende meerjarenfinanciering en minder regeldruk. Uit ons onderzoek blijkt dat financiering een groot knelpunt is. Dat is voor niemand nieuws, maar het gaat erom dat we tot oplossingen komen. Gezamenlijke financiering is één van die oplossingen. Pooled funding is daar weer een specifieke vorm van.
Lees hier het volledige onderzoek 'Versterken van sociaal-maatschappelijk initiatief: onmisbare schakels in de samenleving'.
Bijeenkomst Onmisbare Schakels -samen sociale initiatieven versterken- op Paleis Noordeinde – deelsessie: Passende vormen van financiering. Foto: Patrick van Katwijk
Heb je een voorbeeld van een initiatief dat de regeldruk verlaagt?
Een mooi voorbeeld is Fonds 1818, dat een werkgroep leidt die onderzoekt hoe innovatie fondsaanvragen kan vereenvoudigen. Ook FindNFund zet zich in om het proces aan de voorkant toegankelijker en makkelijker te maken. Een organisatie moet haar budget vaak opbouwen uit twintig verschillende fondsaanvragen, en ieder fonds vraagt net iets anders. Met FindNFund hoeven aanvragers niet bij elke aanvraag opnieuw te beginnen: informatie uit eerdere aanvragen kunnen ze hergebruiken bij andere fondsen.
Zelf hebben we vorig jaar de verantwoordingslast afgestemd op de hoogte van het toegekende bedrag. Waar je voorheen heel gedetailleerd moest verantwoorden, mag dat bij kleinere bedragen nu veel meer hoog over. Dat zijn kleine stapjes. Er kan nog veel meer, maar organisaties zijn nu al minder tijd kwijt aan administratie.
Waarom is pooled funding relevant voor de organisaties die jullie steunen?
Giften vormen een belangrijke inkomstenbron, zeker in de ontwikkelings- en startfase van initiatieven. De meeste fondsengiften worden toegekend voor eenmalige of kortdurende projectfinanciering, terwijl veel organisaties eigenlijk financiering nodig hebben die langer doorloopt. Een project heeft een kop en een staart, en dan moet je weer iets nieuws verzinnen. Zo ontstaat wat veel mensen in onze wereld de projectencarrousel noemen: organisaties bedenken steeds nieuwe projecten om weer financiering te krijgen, terwijl ze eigenlijk gewoon hun organisatie willen doorontwikkelen.
Het tweede probleem is dat er zoveel potjes zijn. Een organisatie moet vaak bij heel veel deuren en loketjes aankloppen om een budget bij elkaar te sprokkelen. Dat kost veel tijd, en dat is zonde: die tijd kan een buurthuis of jongerenorganisatie ook gebruiken voor het echte werk.
Eén oplossing is om samen met andere financiers geld aan te bieden. Dan hoeft een organisatie misschien maar met één partij te schakelen, en kan het geld vrijer besteedbaar zijn en voor een langere periode beschikbaar komen, zodat ze kan doorgroeien. Zo zien wij pooled funding. In theorie, tenminste.
Wat heeft het Oranje Fonds zelf al geprobeerd, en waar liep je tegenaan?
Gezamenlijk financieren gebeurt al. Bij Stichting De Buurt financieren we met meerdere fondsen gezamenlijk. Programma SAMEN is een ander voorbeeld, waarin we met Stichting DOEN, VSBfonds en de VNG werkten aan het versterken van bewonersinitiatieven. Ook Kleine Armoede Hulp bundelt al jaren middelen van verschillende fondsen, gecoördineerd door de Haëlla Stichting. Vanuit Onmisbare Schakels verkennen we –deze voorbeelden in acht nemend- hoe we gezamenlijk een langduriger financieringsinstrument kunnen ontwikkelen.
We dachten dat we al best ver waren: dit is het instrument dat de sector nodig heeft, nu gaan we de structuur inrichten. Dat bleek net iets te vroeg. Misschien is het handiger om te starten vanuit een thema of een maatschappelijk probleem. Dan is het ook makkelijker om financiers te laten aansluiten. We geven zeker niet op. Het vertrouwen zit best goed, zeker tussen financiers die elkaar goed kennen. Maar iedereen heeft net andere criteria en moet op een gegeven moment iets opgeven van de eigen manier van financieren. Dat geldt natuurlijk ook voor onszelf.
Over de meer objectieve criteria, zoals een rechtsvorm, kom je er denk ik vrij snel uit. Het zijn eerder de zachtere criteria: hoe vrij laten we de financiering, en hoe richt je 'financieren vanuit vertrouwen' dan in? Dat vraagt een ontwerpproces dat langer duurt dan een paar middagen.
Wat wil je tijdens de Impact Talk met de deelnemers delen?
Het belangrijkste, waar we het nog niet over hebben gehad: de ontvangers van dit geld. Zij moeten kunnen aangeven wat ze echt nodig hebben. Anders ontwerp je weer iets vanuit een ivoren toren. Dat komt niet vanuit verkeerde bedoelingen, maar is wel enkel vanuit je eigen perspectief bedacht. Dat de ontvangende partij nadrukkelijk aanwezig is in de ontwerpfase, is cruciaal. Het maakt het ook makkelijker om als financiers op één lijn te komen.
Ervaringsdeskundigheid combineren met de kennis van financiers is belangrijk; de ontvangers laten meepraten en meedenken heeft onze voorkeur. Dat is iets anders dan vooraf een paar vragen stellen.
Er hoort ook een leerelement bij. Je kunt bijvoorbeeld in rondes werken: eerst met een deel van zo'n fonds uitproberen, kijken wat goed werkt en wat niet, en tussentijds bijstellen. Ik heb het gevoel dat de wil er in Nederland is om zulke instrumenten door te ontwikkelen.
Worden plannen ook ambitieuzer als financiers langdurige financiering als uitgangspunt nemen?
Dat is de aanname, ja. We experimenteren ook met 'financieren vanuit vertrouwen'. Het Oranje Fonds is in een kleine vorm gestart met basis- of exploitatiefinanciering. Dat betekent o.a. ook dat je meer vrijheid laat aan de aanvrager hoe het geld hoe het geld wordt besteed. Een ander voorbeeld is Fonds Franciscus (onderdeel van Kansfonds). Hier wordt geld vrij besteedbaar gemaakt voor vaste lasten zoals huur, energie en personeel, wat organisaties continuïteit biedt.
Wat je ziet, is dat de gelijkwaardigheid tussen financier en organisatie groter wordt. Je loopt samen op. Een organisatie kan veel transparanter zijn, maar ook creatiever. In onderzoek van de VU zie je ook dat die rust en ruimte meer mogelijkheden geven om over de langere termijn te denken in plaats van in losse projecten.
Maar hoe lang je ook financiert, er komt een einde aan. Je moet dus wel over een exitstrategie nadenken. Voor die afhankelijkheidsrelatie ben je samen verantwoordelijk. Als je niet elk jaar opnieuw hoeft te bedenken hoe je de boel rond krijgt, heb je in elk geval de rust en ruimte om na te denken over wat hierna komt.
Wat hoop je zelf uit de Impact Talk te halen?
Leren van andere praktijkvoorbeelden, zoals die van de internationale panelleden. Wij kunnen laten zien wat we al hebben geprobeerd en waar andere voorbeelden in Nederland met kenmerken van pooled funding al goed gaan. Maar ook waar het bij het opzetten soms lastig wordt. Het zou mooi zijn als dat ons inspireert om met z'n allen een stap vooruit te zetten.
Vergeleken met tien jaar geleden zit er echt vooruitgang in het idee van financieren vanuit vertrouwen en meer gelijkwaardigheid. En de organisaties die we financieren zijn ook echt volwassener geworden.
De tijd is rijp?
Ja, en het is ook nodig, denk ik. De maatschappelijke problemen worden niet kleiner, maar groter. Het is goed dat we die samen aanpakken, met alle typen financiers. Denk daarbij behalve aan fondsen ook aan overheden én bedrijven. Om geld goed te besteden, is dat echt een must. Richting bijvoorbeeld gemeentelijke financiering is nog echt een slag te maken. Al denk ik dat daar ook al beweging in zit.
De Impact Talk 2026 vindt plaats op woensdag 18 november van 12.00 tot 18.00 uur in het Stadhuis van Haarlem. Wil je erbij zijn? Stuur een mail naar info@socfin.nl.
