Nieuwe financieringsconstructie om valincidenten te verminderen

Jaarlijks belanden bijna 100.000 ouderen na een valincident op de spoedeisende hulp en ruim 5000 overlijden als gevolg van een valincident. Deze cijfers kosten naar schatting €1,2 miljard terwijl 28% van deze incidenten te voorkomen zijn als er wordt geïnvesteerd in valpreventie. Bij SFNL geloven we dat investeren in preventie dé oplossing is, ook om meer maatschappelijk leed te voorkomen. Daarvoor is wel een andere manier van samenwerken en investeren nodig. Gemeenten zijn namelijk verantwoordelijk voor preventie, terwijl de meeste maatschappelijke kosten van valincidenten voor rekening van de zorgverzekeraars zijn. Door een Health Impact Bond op te zetten, bieden we een oplossing die zowel de ouderen als de gemeenten én de zorgverzekeraars ten goede komt. Onder de titel ‘Stevig Staan’, heeft de Health Impact Bond als doel om valincidenten onder 2.500 senioren in Noord-Limburg te verminderen door middel van diverse cursussen.

Eind 2019 hebben we in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) onderzocht of het haalbaar is om een fonds (het Sociaal Innovatiefonds) op te zetten dat werkgevers ondersteunt en stimuleert om investeringen te doen om groepen mensen uit de doelgroep banenafspraak (mensen met een arbeidsbeperking) aan te nemen. Uit deze haalbaarheidsstudie bleek dat het ontbreken van financiering een belangrijke drempel is voor werkgevers om deze mensen aan te nemen en dat een Sociaal Innovatiefonds hier inderdaad het verschil in kan maken.

Vraag Ministerie SZW

Naar aanleiding van onze haalbaarheidsstudie heeft toenmalig staatssecretaris Tamara van Ark aangekondigd om, aan de hand van een pilot, de mogelijkheden van een Sociaal Innovatiefonds verder te willen onderzoeken. Social Finance NL leidde hierbij het consortium (Social Finance NL, Deloitte, SEO Economisch Onderzoek en Startgreen Capital) dat deze pilot ging opzetten en uitvoeren. Het doel van deze pilot was om drie werkgevers te ondersteunen bij het opstellen van een ‘inclusieve’ businesscase en hen financieel te ondersteunen met een lening vanuit het Sociaal Innovatiefonds. Nadat deze pilot succesvol was afgerond heeft SZW ons gevraagd om een tweede pilot uit te voeren waarbij vijf werkgevers gefinancierd kunnen worden die niet alleen mensen uit de doelgroep banenafspraak een baan aanbieden, maar banen creëren voor iedereen met een afstand tot de arbeidsmarkt, inclusief statushouders.

SZW: “Uit de haalbaarheidsstudie die Social Finance NL voor ons heeft gedaan, blijkt dat het ontbreken van financiering vaak een belangrijke reden is voor werkgevers om niet over te gaan tot investeringen in een inclusieve werkvloer. De huidige stimuleringsmaatregelen zijn veelal gericht op het aannemen van individuen en vergoeden kosten achteraf, terwijl investeringen in een inclusieve werkvloer vaak vooraf plaatsvinden. Maar ook de administratieve druk speelt een rol. Werkgevers laten weten ondersteuning nodig te hebben bij het organiseren en benutten van kansen. Met het Sociaal Innovatiefonds willen we deze ondersteuning bieden. In dit project gaan we echt op resultaten sturen voor zowel de doelgroep banenafspraak als de werkgevers.”

Aanpak SFNL

In nauwe afstemming met SZW, EZK, Perspectief op Werk en een brede groep aan stakeholders waaronder vertegenwoordigers van de doelgroep, werkgevers, academici, filantropie en (impact) investeerders, hebben we de kaders van het Sociaal Innovatiefonds vormgegeven.

Samen met de partners in de regio’s en diverse werkgevers brengt het Sociaal Innovatiefonds de drempels die werkgevers ervaren om te investeren in inclusieve werkvloeren in kaart en neemt deze weg zodat de business case voor een inclusieve werkvloer rond kan worden gemaakt. Dat doet het Sociaal Innovatiefonds in drie fases: eerst wordt de werkgever geholpen bij het vormgeven van de business case. Daarna volgt de financial engineering fase, waarin de samenwerking wordt gezocht met publieke en private financiers en al bestaande voorzieningen. Tot slot financiert het Sociaal Innovatiefonds zelf werkgevers wanneer dat nodig is om de business case rond te maken.

Het Sociaal Innovatiefonds zet de uitdagingen van de werkgever om tot een inclusieve werkvloer te komen centraal en werkt met publieke en private partners aan oplossingen om tot het gewenste resultaat te komen: het bieden van een duurzaam dienstverband aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Wil je meer weten over de pilot Sociaal Innovatiefonds? Bekijk dan de website www.sociaalinnovatiefonds.nl.

Resultaat

Het Sociaal Innovatiefonds heeft tot nu toe zeven werkgevers ondersteund bij het rondmaken van hun business case zodat zij over konden gaan tot investeringen in een inclusieve werkvloer. Deze investeringen zullen leiden tot duurzame dienstverbanden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, op passend niveau en in een inclusieve arbeidsorganisatie waar zij zich thuis voelen.  Deze werkgevers zullen gezamenlijk voor ruim 445 banen zorgen.

Foto door Eddie Kopp

Hoge energieprijzen, inflatie en een krappe huizenmarkt leiden ertoe dat ruim 1 miljoen mensen in Nederland geen thuis hebben. De wooncrisis is dan ook een actueel thema. Er zijn op dit moment 36.000 geregistreerde dakloze mensen, maar in werkelijkheid missen nog veel meer mensen een dak boven hun hoofd, voldoende geld om van te leven en het diepe besef dat ze erbij horen. Kansfonds richt zich op het voorkomen en uitbannen van dak- en thuisloosheid en stelde dat afgelopen jaar in een nieuwe koers vast. De aangescherpte missie luidt nu: ‘Iedereen een thuis’. Waarbij een thuis meer is dan alleen een dak boven je hoofd.

Vraag Kansfonds

Als vermogensfonds heeft Kansfonds een vermogen waar het traditioneel mee belegt, en doet het jaarlijks aan doelbestedingen via donaties. Kansfonds wil aan beide kanten verder kijken dan traditionele financiële methodes. Het fonds vroeg daarom aan Social Finance NL de mogelijkheden van impact investeren in kaart te brengen en te helpen bij het uitvoeren van impact investeringen. Aandachtspunt daarbij is dat de investeringen moeten bijdragen aan de aangescherpte missie.

Aanpak SFNL

Social Finance NL heeft in eerste instantie de volgende vragen voor Kansfonds in kaart gebracht: ‘welke financiële instrumenten passen bij Kansfonds, waarom impact investeren en wat zijn aansprekende voorbeelden?’

Daarna hebben we een overzicht gemaakt van de specifieke mogelijkheden voor Kansfonds op het gebied van impact investeren. Zo gingen we onder andere samen met Kansfonds in gesprek met andere fondsen die al gebruik maken van impact investeren om hun doelstellingen te behalen. We brachten ook in beeld wat de voorwaarden zijn voor een succesvolle impact investering en welke strategie gevolgd moet worden.

Vervolgens hebben we een advies voor het bestuur opgesteld om daadwerkelijk aan de slag te gaan met impact investeren.

Resultaat

Het bestuur stemde in met de nieuwe richting en heeft besloten om zowel vanuit de doelbesteding, maar ook vanuit de vermogenskant impact investeren in te zetten om bij te dragen aan de impact doelen. Hiermee zal ook worden gekeken naar initiatieven die wat betreft impact doelstellingen passen bij de missie van Kansfonds, maar qua investeringsprofiel buiten het huidige beleggingsmandaat vallen. Bijvoorbeeld doordat ze meer risico met zich meebrengen, het alternatieve investeringsvormen betreft of omdat ze illiquide zijn.

Implementatie Impact Investeren

We zijn betrokken bij de implementatiefase van het impact investeren, om zo de investeringsexpertise op het gebied van impact investeren van Kansfonds aan te vullen. We helpen door middel van kennisoverdracht, maar regelen ook praktische zaken, zoals het stroomlijnen van processen en het op orde krijgen van de benodigde documenten om de investeringsstrategie in de praktijk te brengen. Inmiddels zijn de eerste impact investeringen in projecten die zich richten op het voorkomen van dak- en thuisloosheid uitgevoerd.

Jongvolwassenen in kwetsbare posities ervaren vaak een veelvoud aan uitdagingen. Want vanaf het moment dat ze 18 worden, wordt het systeem van jeugdzorg vaak alleen maar ingewikkelder. En dat terwijl de jongere er als ‘volwassene’ in toenemende mate alleen voor komt te staan. Binnen het sociaal domein ontstaat versnippering die de jongvolwassenen niet ten goede komen. Bovendien zorgt het vaak voor hoge kosten voor gemeenten  die vaak al met tekorten kampen op deze domeinen.

Vraag gemeente

Naar aanleiding van deze complexiteit is Social Finance NL door verschillende gemeenten gevraagd om te kijken naar een manier om integrale ondersteuning van jongvolwassenen te organiseren en financieren.

Op dit moment brengen we dit in de praktijk in samenwerking met de Gemeente Roermond.

Aanpak SFNL

Social Finance NL heeft samen met het Nederlands Jeugdinstituut en Deloitte stappen gezet naar de ontwikkeling van een ‘rate card’ voor jongvolwassenen. Dit is gebaseerd op data-analyse over de levensuitkomsten van deze groep, maar ook door interviews met ervaringsdeskundigen en experts uit het veld. Op basis daarvan zijn op alle cruciale leefdomeinen van deze jongvolwassenen uitkomsten en hun maatschappelijke waarde gedefinieerd. Daarmee willen we jongvolwassenen een integrale aanpak bieden, met als doelstelling betere zelfredzaamheid. We richten een Social Impact Bond in om deze aanpak te financieren en om de samenwerking tussen lokale aanbieders, gemeenten en investeerders te organiseren.

Resultaat

Met de SIB Jongvolwassenen hebben we een aanpak ontwikkeld voor gemeenten die willen werken aan een integrale oplossing voor de ondersteuning van jongvolwassenen in een kwetsbare positie. Uit ons werk is een ‘rate card’ ontstaan die aangepast kan worden voor iedere gemeente.

Ook hebben we een methodiek ontwikkeld om met gemeenten tot een Social Impact Bond te komen. Dit heeft ertoe geleid dat we nu samen met de Gemeente Roermond de laatste ontwikkelingen doorlopen om aanbieders en investeerders te werven voor een SIB Jongvolwassenen.

Over de samenwerking

“Social Finance NL heeft samengewerkt met jongeren, uitvoerders en verschillende gemeenten om een taai maatschappelijk probleem aan te pakken (jongvolwassenen met problemen op meerdere levensvelden). Het is bewonderenswaardig hoe zij de brede beelden over welke impact we voor deze doelgroep willen maken hebben omgezet in een overzichtelijke ‘rate card’ met gewenste effecten met daarop concrete waarden in euro’s per effect. Een complex proces met veel verschillende kanten, waar ze echt verschil hebben gemaakt!” – Tjalling de Vries, Programmamanager Transformatie Sociaal Domein bij Gemeente Enschede

Foto door Simon Maage

De provincie Noord-Brabant wil sterker gaan inzetten op de betekeniseconomie, waar de focus niet ligt op winst maken, maar op de maatschappelijke meerwaarde van een onderneming of initiatief.

De financiering van deze iniatieven is vaak verkokerd en sluit niet aan bij hun werkwijze. Daarnaast zijn overheden het gewend om vooral financiële waarden (zoals besparingen) te laten meetellen. Dit terwijl de betekeniseconomie juist gaat over welzijn, geluk en een prettige leefomgeving.

Hiervoor is een integrale aanpak nodig vanuit meerdere domeinen, perspectieven en samenwerkingspartners.

Vraag Provincie Noord-Brabant

Om de betekeniseconomie vorm te geven en de knelpunten op te lossen, wil de provincie Noord-Brabant inzetten op een financieringsmethodiek die het maatschappelijke vraagstuk als uitgangspunt neemt, uitbetaalt op daadwerkelijk behaalde resultaten en publiek-private samenwerkingen stimuleert.

Aanpak SFNL

In samenwerking met Social Finance NL werd een ‘Outcomes Fund’ opgezet: een resultatenfonds dat aan meerdere projecten kan uitbetalen, nadat deze vooraf gedefinieerde resultaten hebben behaald. Uitbetaling aan verschillende individuele Social Impact Bond-projecten is dus ook mogelijk. Het geld dat hiervoor nodig is, wordt vooraf geïnvesteerd door (private) investeerders. Zij worden afhankelijk van de behaalde resultaten terugbetaald.

Met het Brabant Outcomes Fund (BOF) wordt gewerkt aan een duurzaam financieringsmodel. Daarbinnen definiëren betrokken stakeholders een integrale aanpak voor maatschappelijke vraagstukken. Met een focus op uitkomsten in plaats van de aanpak kunnen uitvoerders en ondernemers zich richten op de echte behoeften van een doelgroep of thema. Dit zorgt voor een integrale vraagstelling, met de vrijheid om maatwerk te leveren en bij te dragen aan duurzame uitkomsten. Er is een drietal maatschappelijke investeerders betrokken die het werkkapitaal verschaffen: Stichting DOEN, Het Oranje Fonds en de Rabobank Foundation.

Resultaat

Tussen 20 december 2018 en 31 januari 2019 hebben 83 sociaal ondernemers zich ingeschreven voor de eerste ronde van het BOF. Hieruit zijn vijf impactmakers geselecteerd met wie tussen 21 februari en begin juni 2019 in een intensief traject gewerkt is aan de businessplannen en financiële business cases. Deze zijn onderdeel van de resultaatcontracten. Daarna zijn de impactmakers aan de slag gegaan met hun interventie, waarbij de laatste resultaten uiterlijk december 2022 behaald moeten zijn.
SFNL was betrokken van april 2018 t/m juli 2019 betrokken bij het BOF

Over de samenwerking

 “We hebben geluk gehad dat we Social Finance NL zijn tegengekomen. Zij inspireerden ons met de methodologie van Social Impact Bonds en gaven internationale voorbeelden van resultatenfondsen. Dit fonds is een pilot, maar eigenlijk is het al een succes! Het feit dat we niet alleen maar praten over hoe dingen anders moeten worden geregeld, toont aan dat er iets gebeurt. Steeds meer partijen zijn geïnteresseerd, willen meer weten en zijn bereid om te leren. Ook in de provincie leeft het en dat is erg belangrijk.” – Henri Swinkels, gedeputeerde