Ook dit jaar brengt Social Finance NL een impactrapportage uit. In samenwerking met Rabobank en InvestNL presenteren we op 11 december het rapport ‘Innovatieve financiering van preventie’ uit. Hierin laten we zien dat innovatief investeren de sleutel is tot een toekomstbestendig zorgstelsel en roepen we op tot nieuwe financiële spelregels. Aan de hand van drie concrete aanbevelingen om de financiering, organisatie en verantwoordelijkheid van preventie doeltreffender te organiseren, werken we aan een efficiënt zorgsysteem.

Vandaag presenteren we het rapport met trots. Benieuwd naar de volledige rapportage?

WHITE PAPER, JANUARY 2025
Dr Stefania Knecht-Turkanik, Nina Berculo, Björn Vennema

Summary

Non-governmental organisations, especially their finance and fundraising teams, are being thrown into the deep end. The shifting political and economic landscape is putting their systems under pressure and threatening their survival. The good news? Despite declining government subsidies, there is still enough capital available to fund development and humanitarian aid. The bad news? NGOs must rethink how they operate and secure funding. Thankfully, there is also a growing pool of options through innovative financing and outcomes-based approaches that can help them navigate those challenges. The sector has faced challenges before, but with funding constraints tightening across the board, NGOs now face a clear choice: sink or swim.

Changing political landscape with financial consequences

On 12 November 2024, Reinette Klever, the newly appointed Dutch Minister for Foreign Trade and Development Cooperation, announced a significant policy shift: subsidies for development and humanitarian aid provided to NGOs will be reduced from €1.4 billion to €0.4 billion between 2026 and 2030. While financial constraints play a role, the rationale extends beyond budgetary concerns. The government aims to encourage NGOs to reduce dependency on subsidies, prioritize efficiency, and focus on direct community funding to ensure aid is more effective and less entangled in complex organisational structures.¹ Partos, the Dutch trade association for development cooperation refers to these cuts as drastic, noting that they also undermine the Netherlands’ reputation and reliability as an international partner. Individual organisations are also voicing concerns and confusion. Cordaid Director Heleen van den Berg, among others, describes the cuts as a fundamental threat to democracy and human rights globally, as well as to the Netherlands itself.²

This new policy is emblematic of a rapidly changing aid and development landscape, one that presents mounting challenges for NGOs. Not just in the Netherlands, global adverse forces are mounting for the development and humanitarian aid sectors. Global financial pressures, disengagement among younger donors, rising costs, advancements in technology (including AI), and increasing demands for financial, social, and ecological accountability are testing the resilience of traditional funding models.³ Coupled with a volatile political environment and a perceived trade-off between climate action and development assistance, these dynamics necessitate a shift in how NGOs operate and fund their work.⁴

At the same time, the need for humanitarian and development aid has never been more pressing.⁵ Conflicts, climate change, and economic crises have widened the funding gap for achieving the Sustainable Development Goals (SDGs) in developing countries to a staggering $4 trillion annually — a 60% increase since 2015.⁶ Public finance or philanthropy alone will not be able to finance the trillions that are needed to close the SDG financing gap.⁷ Addressing this shortfall requires a more strategic and collaborative approach among stakeholders. As the UNDP aptly highlights, “the onus is on policymakers, donors, and development practitioners to adapt, innovate, and collaborate more effectively than ever before.”⁸

So, what does adaptation and innovation look like in this context? It involves diversifying funding sources, implementing programmes more efficiently and involving different partners. Innovative finance is a tool that contributes to all the above. This white paper explores how NGOs can leverage innovative finance mechanisms to navigate a shifting political and financial landscape while driving meaningful progress toward global development goals. The time to rethink funding models and partnerships is now.

Innovative finance goes beyond traditional tools to create impact

Innovative finance involves engaging non-traditional partners, often from the private sector, to mobilize resources and enhance the effectiveness of funding for social or environmental challenges. It refers to financial instruments that go beyond philanthropic donations and subsidies and involves new funding players to generate or optimize capital for impactful solutions. ⁹

The essence of innovative finance lies in its focus on achieving measurable outcomes in the most efficient and impactful way possible. By restructuring incentives and aligning financing with results, innovative finance offers a transformative approach to addressing the funding and operational challenges faced by NGOs. ¹⁰

NGOs can adopt innovative finance through models ranging from debt- or equity-based instruments such as impact investment funds, to outcomes-based finance instruments, like Development Impact Bonds or Outcomes Funds. For instance, Educate Girls successfully linked funding to measurable improvements in education outcomes. ¹¹ In contrast, blended models combine catalytic funding from governments or foundations with private capital, helping to mobilize finance for high-risk projects. For example, Water.org’s WaterEquity initiative mobilizes private investment to fund safe water and sanitation projects, blending philanthropy with market-driven solutions. ¹² To raise these funds, NGOs could set up social enterprise, financial vehicles or funds that would allow them to access investments under financial regulation. What they all have in common, though, is that NGOs start thinking more entrepreneurially about what they want to achieve and what works.

Putting partnerships and outcomes first

There are several ways in which innovative finance can offer advantages to traditional approaches to funding. According to Rob Mills from Social Finance UK, traditional grants or subsidies often include inflexible timelines, budgets and activities set by donors. These donors are most often in the Global North and are as such often less in touch with the local situation. As such, traditional financing can entrench colonial structures of power (“the Global North decides over the Global South”) and organisations can be left implementing ineffective programmes “challenged via bureaucracy that forces service providers to focus on compliance rather than results.”¹³ Innovative finance, on the other hand, aims to disrupt these entrenched patterns:

• Innovative finance fosters a partnership approach, bringing together diverse stakeholders—donors, NGOs, and governments—to collaborate on shared goals. This creates opportunities for more strategic support and creative solutions that are not dependant on public funds or subsidies. For example, the Education Outcomes Fund in Ghana demonstrates how this approach ensures the effective use of development funds while strengthening local ownership. The Ghanaian government is repaying the fund once the agreed-upon outcomes, aligned with local contexts and priorities, are achieved.
• The majority of innovative finance instruments focus on measurable outcomes, allowing for continuous learning, adaptation, and evidence-based decision-making. This approach shifts the focus from activities (“training on basic business skills”) or outputs (“200 individuals trained successfully”) to specific, measurable outcomes (“increase in household income by 10%”), promoting more effective interventions.
• Innovative finance offers flexibility and adaptive management, which is especially relevant in high-risk environments. This model allows for programme adjustments based on real-time evaluations, offering space to refine strategies and better respond to changing circumstances.
• Innovative finance instruments help NGOs leverage their deep local knowledge and networks to navigate cultural and political challenges, helping to reduce costs and risks while enhancing investment outcomes in complex regions.

Experts agree that engaging with innovative finance models and the private sector is becoming essential.¹⁴ Governmental subsidies are decreasing, yet many regions still face chronic under-investment. Additionally, individual donors are becoming increasingly weary of the responsibility of financing solutions to global problems. As a result, donors are expecting NGOs to explore innovative, co-financed solutions that involve the private sector or development funding mechanisms. In times of declining resources, it is crucial to align financial resources with outcomes to ensure more effective use of funding.

Confronting rather than avoiding the inevitable challenges of innovative finance

Given the many benefits of innovative finance, it raises the question: why aren’t more NGOs using it? The answer lies in several challenges organisations face when trying to work with innovative finance.

• One major issue is a lack of information. An InterAction survey showed that the main reason NGOs provided for not engaging in innovative finance is a lack of information about different financing instruments and how they work, as well as a lack of information about innovative finance for development opportunities and partners.¹⁵
• Embracing innovative finance requires a shift in organisational culture towards a more entrepreneurial working manner. It requires confronting assumptions, questioning established practices, and re-thinking processes towards what creates long-term, sustainable change. NGOs are often less familiar with financial markets, the terminology surrounding capital and investment, and are cautious about exploitative schemes, particularly those that may affect the communities they serve. Constructively engaging with scepticism, addressing biases and combating misinformation about innovative finance are also key aspects of this transition.
• A change in organisational culture also demands investing in internal capacity and extra workload. Especially in early stages, innovative finance takes more time and effort to implement. It requires collaboration with external partners, stricter impact measurement and evaluation, and additional staff hours. On top of that, it demands financial resources, specialized expertise, and compliance with complex legal requirements. NGOs simply do not have the staff, resources, or expertise needed to explore or adopt innovative financing options. They may lack the skills or experience to feel confident diving into this unfamiliar territory.
• There is also the perception that innovative finance is risky. Many NGOs believe it comes with higher financial risks compared to traditional grants. However, a survey of implementing organisations found that 73% thought the risk was either “roughly the same” or even “less” than with traditional funding methods.¹⁶
• Finally, finding the right fit can be a struggle. For many NGOs, understanding the different types of innovative finance can feel like learning a new language. Figuring out which tools, funders, or investors are suitable—and how to implement them effectively—can be overwhelming. Without clear guidance or the right frameworks, navigating this space becomes a major challenge.

The question arises whether can afford to overlook innovative finance. The related challenges are not insurmountable if there is unified support among NGO leadership to carefully consider appropriate instruments and mechanisms. Considering a declining government subsidy landscape, NGOs must explore new ways of working to retain their existing donor base and attract new supporters, focusing on increased transparency and the ability to demonstrate impact – two aspects that innovative finance enables.

Innovative Finance: The Holy Grail?

Does this mean that NGOs should abandon traditional funding and solely embrace innovative finance? The short answer is no, innovative finance is not the holy grail, and it cannot fix all financing or fundraising problems.¹⁷  However, it can radically shift the way NGOs are currently implementing programmes or financing their operational costs. Practically, this could mean re-thinking which rights holders to work with, how to bridge the aid-development nexus, or which outcomes to focus on — and to determine which outcomes are realistically attainable.

The catch? Innovative finance cannot become a goal in and of itself.¹⁸ Providing services that lead to lasting, long-term impact must remain the goal, and innovative finance can be a helpful means to achieving this. Keeping an impact-mindset also means that NGOs must promote interventions that are backed by evidence rather than seek to display a new financial product for publicity.¹⁹ This impact mindset means that the needs of the rights holders must remain central, rather than the priorities of funders.

Amid the evolving political and economic landscape that challenge NGOs with funding uncertainties, it is worth remembering that the emphasis on creating lasting impact is also growing. The GIIN estimates that there are $1.571 trillion USD in impact investing assets under management (AUM) worldwide, representing 21% compound annual growth of the total impact investing market since 2019.²⁰ As the drivers of change, NGOs now have a unique opportunity to re-think assumptions, forge innovative partnerships, and re-shape both funding models and implementation strategies, and in the process become less dependent on government subsidies.

NGOs: time to swim!

NGOs must take a strategic and thoughtful approach when considering innovative finance. While the landscape may seem overwhelming, many other organisations have already started this journey. Intermediaries, such as Social Finance NL, are available to help NGOs think through the long-term impact they aim to achieve and explore which innovative finance models might be suitable for advancing sustainable development goals more quickly and efficiently.

The time to act is now—those who choose to swim and embrace this challenge can pave the way for a more sustainable and impactful future.

Overheden worden geconfronteerd met een groot aantal maatschappelijke uitdagingen, zoals wonen, zorg, onderwijs, veiligheid en klimaat. Voor deze en vele andere onderwerpen wordt beleid ontwikkeld en een budget samengesteld waarin wordt besloten hoe middelen worden ingezet. 

De meest voorkomende manier van financieren bij de overheid is het betalen voor de diensten van een partij, ongeacht het behaalde resultaat. Maar als partijen worden betaald voor hun diensten in plaats van hun behaalde resultaten, bestaat de kans dat de doelgroep niet optimaal wordt geholpen. En dat is zonde, want de middelen zijn schaars en kunnen maar één keer worden uitgegeven. 

Resultaatfinanciering biedt een oplossing voor deze uitdagingen, door financiering te verbinden aan behaalde resultaten in plaats van inspanningen van de uitvoerende partij. Hoewel dit instrument veel kansen biedt om effectiever samen te werken en te financieren, is resultaatfinanciering tien jaar na haar introductie in Nederland nog altijd een niche instrument binnen de overheid. Hoe komt dit? Hoe zit dit in andere landen? En waar liggen kansen om dit instrument impactvol in te zetten? 

In dit rapport kijken we terug op tien jaar resultaatfinanciering in Nederland, met een focus op Social Impact Bonds (SIB's), en onderzoeken we de best practices in andere landen. Hieruit trekken we conclusies of en op welke manier resultaatfinanciering verankerd moet worden in beleid.

Wij bestaan vijf jaar! Vijf jaar van adviseren, inspireren en doen om maatschappelijke vraagstukken effectiever op te lossen. Bij deze mijlpaal hoort ook een moment van reflectie. Wij hebben een stevige impactmissie: wij streven ernaar dat resultaten en maatschappelijke waarden echt centraal staan in het denken en doen van onze samenwerkingspartners. Maar hoe staat het eigenlijk met onze eigen impact?

In onze impactrapportage – 5 jaar Social Finance NL laten we zien wat we hebben bereikt, hoe wij zelf en onze samenwerkingspartners tegen onze bereikte impact aan kijken en hoe wij de komende tijd nog meer maatschappelijke waarde willen maken. Hierover rapporteren vinden wij belangrijk, omdat wij als organisatie niet buiten, maar juist middenin de maatschappij staan.

In de impactrapportage laten we onze belangrijkste activiteitenlijnen de revue passeren, waarbij we zowel kwantitatieve en kwalitatieve resultaten laten zien. We reflecteren op onze rol, onze ontwikkeling en blikken toe naar de toekomst. Via gesprekken met een aantal van onze samenwerkingspartners duiden we onze eigen impact en rol in het impact ecosysteem. Tot slot kijken we ook naar binnen: welke impact maken wij met en voor ons team?

Al met al zijn we trots op wat we hebben bereikt en dat willen we graag laten zien, met hier en daar ook een kritische noot. Benieuwd naar de rapportage?

Hoewel impact investeren niet nieuw is, zijn er nog relatief weinig vermogensfondsen die zich hiermee bezighouden. En dat is een gemiste kans, want er is veel onbenut potentieel binnen deze fondsen. Het overgrote deel van het totale vermogen – ongeveer 96% – wordt van oudsher namelijk belegd en alleen het rendement op dit vermogen wordt gebruikt om de maatschappelijke doelstellingen van het fonds te realiseren.

Tegelijkertijd heeft sociaal en duurzaam ondernemerschap de laatste jaren een sterke vlucht genomen. Steeds meer ondernemers willen met hun bedrijf positieve maatschappelijke impact realiseren. Maar vaak hebben zij moeite om financiering te vinden om te groeien en op te schalen. Kunnen vermogensfondsen daarom niet veel meer bereiken als ze hun vermogen ook actief inzetten voor hun maatschappelijke missie en gaan investeren in deze sociale en duurzame ondernemingen die hieraan bijdragen?

Middels dit rapport willen we fondsen daarom prikkelen en inspireren om anders naar hun vermogen te kijken, zodat niet alleen de vruchten worden geplukt, maar ook het vermogen zelf bijdraagt aan de beoogde impact van het fonds. We hebben zeven voorlopers op het gebied van impact investeren gevraagd hun inzichten met ons te delen. Zij vertellen hoe zij de reis zijn begonnen, welke obstakels ze zijn tegengekomen en welke lessen ze hieruit hebben getrokken.

Op basis van deze gesprekken en aan de hand van bestaande literatuur geven we tien tips die fondsen kunnen helpen in hun eigen zoektocht naar meer impact middels diverse financieringsinstrumenten. Op deze manier hopen we fondsen te helpen bij het zetten van de eerste stappen richting impact investeren, zodat we samen uiteindelijk maatschappelijke vraagstukken nog effectiever kunnen aanpakken.

Benieuwd waar je op moet letten als je zelf aan de slag gaat met impact investeren?

Op basis van onze ervaring en de ervaring van een internationaal netwerk van 200 professionals hebben we een framework opgesteld met criteria voor resultaatgericht werken: de Resultatenradar.

Deze Social Finance NL Resultatenradar is geen doel op zich, maar vormt een middel om het gesprek te voeren over hoe een project kan worden ingericht en ingekocht. Niet alle projecten zijn immers vergelijkbaar.

In het rapport ‘Resultaat Telt’ zijn vier projecten beschreven die pionieren op het gebied van resultaatgericht werken. Met de organisaties achter deze projecten is de Resultatenradar ingevuld.

Het rapport bevat ook een interview met Harvard Professor Jeffrey Liebman over het werk van zijn Governance Performance Lab. En een interview met Joost Sneller, een Kamerlid dat de afgelopen jaren de Nederlandse overheid ertoe probeert te bewegen om transparanter te rapporteren over doelmatigheid en doeltreffendheid.

Tot slot biedt dit rapport concrete handvaten om ook met jouw project de resultaatgerichtheid te vergroten.

Voor meer informatie over de resultatenrader, klik hier.

Klik op de afbeelding voor de hele pdf.

In opdracht van het Oranje Fonds hebben wij een impactanalyse uitgevoerd op De Compagnie. De Compagnie is een innovatief project bedacht en geïnitieerd door Gevangenenzorg Nederland (GNd). Het project richt zich op bemiddeling van gevangenen naar werk. In 2016 heeft GNd De Compagnie in samenwerking met Penitentiaire Inrichting (PI) Krimpen aan den IJssel en Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) opgezet. De Compagnie kenmerkt zich door een persoonlijke en op maat gemaakte aanpak waarin eigen verantwoordelijkheid, herstel van relaties, participatie van de samenleving en arbeid na detentie centraal staan.

Deze impactanalyse is bedoeld om inzicht te geven in de kosten en de resultaten van de eerste drie jaar De Compagnie en om op basis van onderbouwde inschattingen van de baten als eerste aanzet een indicatief beeld te schetsen van hoe de kosten zich tot de baten verhouden.

Klik op de afbeelding voor de hele pdf.

Vijf jaar geleden werd de eerste Social Impact Bond gelanceerd op Nederlandse bodem: Buzinezzclub Rotterdam. Er volgden nog elf van deze resultaatfinanceringsconstructies, waarbij Social Finance NL in veel gevallen optrad als verbinder in de driehoeksverhouding tussen financierder, ondernemer en overheid.

Ter gelegenheid van het jubileum op 1 april maakten we overzicht van de elf deals. We verzamelden data en interviewden betrokken partijen over hun ervaringen met de SIB: verloopt het naar verwachting? Zijn er al resultaten meetbaar? Wat kan beter? Op basis van getrokken conclusies formuleerden we een aantal aanbevelingen om het instrument nog beter te kunnen inzetten. We overhandigden staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Tamara van Ark het eerste exemplaar.

Op naar tien jaar SIBs!

Klik op de afbeelding voor de hele pdf.