Het maatschappelijk vraagstuk  

Amsterdam Nieuw-West staat voor een grote maatschappelijke opgave: jongeren groeien op in wijken met complexe sociale uitdagingen en uiteenlopende ontwikkelkansen. Het Jongerenwerk speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van jongeren. Sinds 2025 werken vier jongerenwerkorganisaties in Amsterdam Nieuw-West samen in een alliantie onder de naam ONE Jongerenwerk. Zij bereiken gezamenlijk ieder jaar duizenden jongeren in Nieuw-West. Een gezamenlijke en uniforme manier om de impact van dit bereik inzichtelijk te maken ontbrak alleen nog.  

Vraag Stadsdeel Nieuw-West en ONE Jongerenwerk 

Stadsdeel Nieuw-West en ONE Jongerenwerk heeft Social Finance NL gevraagd om een uniforme en praktische M&E-aanpak te ontwikkelen die inzicht geeft in bereikte jongeren, resultaten en ervaren impact. De aanpak is vooral gericht op leren en bijsturen, om het jongerenwerk zo goed mogelijk te ondersteunen. De aanpak moest daarmee een balans vinden tussen zo veel mogelijk inzichtelijk maken, maar met zo min mogelijk (extra) druk op de jongeren en de jongerenwerkers.  

Aanpak SFNL

We voerden in samenspraak met stadsdeel Nieuw-West en ONE Jongerenwerk twee fases uit: 

1. Strategische fase
   Middels werkgroepsessies met de partners en de gemeente (stadsdeel en stadsbreed), en gesprekken met jongeren en jongerenwerkers stelden we gezamenlijk doelen, prioriteiten en indicatoren vast. Daarnaast inventariseerden we bestaande dataverzamelingsmethodes. Het resultaat: een meetplan dat duidelijk maakt welke output- en outcomes gemeten moeten worden. Daarnaast omschrijft het meetplan bij wie er gemeten wordt en op welke manier.
2. Ontwerpen en testen
   In deze fase ontwikkelden we de bijbehorende meetinstrumenten. Dit omvatte een nul- en eindmeting per project, een tevredenheidsmeting en een halfjaarlijkse impactmeting. Om de implementatie van de M&E-aanpak zo soepel mogelijk te laten verlopen, zijn alle instrumenten getest op begrijpelijkheid en uitvoerbaarheid met zowel jongeren als jongerenwerkers. 

Resultaat

Per juli 2026 heeft het traject vijf meetinstrumenten opgeleverd en een helder procesplan voor wie welke meting wanneer uitvoert. Dit meetplan wordt gedragen door alle vier de ONE-partners. Het stadsdeel en ONE Jongerenwerk bouwen hiermee aan een uniforme aanpak om de resultaten van het jongerenwerk in Nieuw-West inzichtelijk te maken. De komende fase staat in het teken van het verder testen, bijstellen en implementeren van de aanpak in de praktijk.  

Het maatschappelijk vraagstuk

Er zijn in 2026 in Nederland meer dan 200.000 asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden. Velen van hen zouden heel graag aan het werk willen, maar het lukt hen niet of zij ervaren moeite met het bereiken van de juiste en welwillende werkgevers.

Veel vluchtelingen in Nederland staan te popelen om aan het werk te gaan, maar komen moeilijk in contact met werkgevers. Andersom geldt dat ook: veel werkgevers willen het talent en vakmanschap van vluchtelingen graag benutten, maar weten hen niet goed te vinden. Een enquête van TNO onder zo’n 5.000 werkgevers toont aan dat slechts 2,7% van de organisaties met meer dan 50 werknemers één of meerdere statushouders in dienst heeft.

Vraag van RefugeeWork

RefugeeWork is het online platform waar werkgevers en nieuwkomers elkaar kunnen vinden.

De ambitie van RefugeeWork is om uit te groeien tot dé betrouwbare vindplaats voor talent, waarin matching op basis van de vaardigheden van nieuwkomers leidt tot duurzame plaatsingen. Om de aanpak van RefugeeWork continu te verbeteren en het draagvlak onder financiers en partners te vergroten, wilde RefugeeWork de eigen impact scherper in kaart brengen. Hiervoor voerde de organisatie al metingen uit op outputniveau, maar er ontbrak nog een structureel meetkader voor de maatschappelijke effecten (zogeheten outcomes) op de korte en lange termijn.

RefugeeWork vroeg daarom aan Social Finance NL om de verandertheorie achter het platform uit te werken en een impactmeetplan te ontwikkelen, waarmee het matchingplatform continu zelfkritisch kan worden doorontwikkeld en waarmee richting financiers en partners inzichtelijk wordt gemaakt wat het platform oplevert.

Aanpak SFNL

Social Finance NL pakte dit aan in drie stappen.

In de eerste stap ontwikkelden we samen met het team van RefugeeWork een verandertheorie. Hiervoor brachten we de logica achter het platform in kaart: welke activiteiten voert RefugeeWork uit, welke directe outputs levert dat op, welke veranderingen volgen bij nieuwkomers, werkgevers en maatschappelijke organisaties en welke maatschappelijke impact wordt daarmee uiteindelijk beoogd? Deze verandertheorie is een levend document dat RefugeeWork de basis biedt om met een iteratieve aanpak het effect van verbeteringen te toetsen.

In de tweede stap stelden we de uitgangspunten voor het meetplan op. Samen met RefugeeWork selecteerden we eerst de meest relevante outputs en outcomes om te monitoren. Social Finance NL werkte deze uit tot een meetplan met een toelichting op de meetmethoden en de meetfrequentie.

In de derde stap adviseerden we hoe RefugeeWork de meetpraktijk verder kan uitbouwen en hoe meetresultaten kunnen worden ingezet voor het aantrekken van duurzame financiering. Aantoonbare resultaten voor nieuwkomers, werkgevers én de samenleving vormen immers waardevolle input tijdens gesprekken met potentiële financiers en samenwerkingspartners.

Resultaat

Het traject leverde RefugeeWork drie strategische bouwstenen op. De verandertheorie maakt expliciet hoe de activiteiten van het platform bijdragen aan duurzame arbeidsparticipatie van nieuwkomers voor drie doelgroepen: nieuwkomers, werkgevers en maatschappelijke organisaties. Daarnaast biedt de verandertheorie structuur voor interne keuzes over prioriteiten en doorontwikkeling en is zij direct bruikbaar in gesprekken met fondsen en publieke partners.

Het meetplan geeft RefugeeWork een gestructureerde aanpak om de eigen prestaties te volgen op de indicatoren die er werkelijk toe doen. De focus ligt op outputs en kortetermijnoutcomes die het team zelf kan beïnvloeden en monitoren.

Samen vormen de verandertheorie, het meetplan en het advies van Social Finance NL een toekomstbestendig fundament voor de verdere doorontwikkeling van RefugeeWork.

Quote klant 

“SFNL hield gedurende het hele traject lekker de vaart erin, wat erg prettig werkte. Het gevoel was van begin tot eind goed. We gaven bij aanvang van de samenwerking aan dat we wat ‘workshop-moe’ waren, maar de keuze om toch dit traject te doen bleek achteraf heel waardevol. Bovendien was de samenwerking gewoon prettig en gezellig. Wij gaven onze input en SFNL wist die telkens in de juiste vorm te gieten. Dat maakt dit tot een efficiënt en effectief traject.”

– Wilma Roozenboom, Directeur, Refugee Talent Hub

Project ZERO ontwikkelt en test in de Arnhemse wijk Elderveld een integrale aanpak om netcongestie te verminderen en energie beter te benutten. Dit gebeurt door het combineren van inzicht, gedragsstimulering en samenwerking tussen bewoners, gemeente en marktpartijen, zodat de wijk op drukke momenten slimmer met elektriciteit omgaat. Daarbij staan bewoners centraal: zij worden actief betrokken bij het ontwerp en de uitvoering, zodat zij mede-eigenaar worden van de oplossing. Binnen deze aanpak wordt onder andere een interactief wijkdashboard ontwikkeld waarop bewoners inzicht krijgen in wat hun keuzes betekenen voor het energiegebruik in de wijk.

Onze aanpak

In Nederland hebben circa 650.000 kinderen tot 18 jaar gescheiden ouders. Veel kinderen voelen zich te weinig gezien, gesteund en gehoord tijdens en na de scheiding van hun ouders en ervaren weinig steun om hier op een goede manier mee om te gaan. Stichting Villa Pinedo ondersteunt daarom kinderen met gescheiden ouders om de negatieve effecten van een scheiding zo veel mogelijk te beperken. Zij biedt een plek waar kinderen en jongeren alles wat er in hun hoofd en hart omgaat rondom de scheiding kunnen delen en koppelt online maatjes op basis van ervaringsdeskundigheid.

Vraag Villa Pinedo  

Villa Pinedo heeft Social Finance NL gevraagd om een impactmanagement systeem te ontwikkelen, waardoor zij structureel en duurzaam hun impact kunnen meten en managen.  

Aanpak SFNL

Wij zetten in twee fases een impactmanagement systeem voor Villa Pinedo op. Eerst ontwikkelen we een stevig impactnarratief, waarin we de verandertheorie en werkzame bestanddelen van de interventie omschrijven. Vervolgens richten we de monitoring in. We stellen een meetplan op, adviseren in de selectie van te meten indicatoren, ontwikkelen tools voor dataverzameling en geven advies rondom de borging van de monitoring. Ook ontwikkelen we een dashboard waarin alle monitoringsinformatie wordt gevisualiseerd.

Gemeentes zijn verantwoordelijke voor de opvang van Oekraïense ontheemden in Nederland. Het faciliteren van zorg is hier een integraal onderdeel van. Echter sluit het zorgaanbod niet aan bij de -vraag, vanwege onder meer taal- en cultuurbarrières. Oekraïners met psychosociale problemen worden daardoor niet voldoende geholpen, en de problematiek stapelt zich steeds verder op.

Om dit probleem op te lossen hebben de tien Groninger gemeenten samen het programma ‘Zorg voor Groningse Oekraïners (Zorg-GO)’ opgezet, uitgevoerd door Work for Ukraine. Binnen dit programma is laagdrempelige psychosociale hulp beschikbaar voor alle Oekraïense vluchtelingen – zowel volwassenen als kinderen in de provincie Groningen.

Deze hulp wordt aangeboden door getrainde Oekraïners, waardoor de hulpverleners en patiënten zich goed kunnen inleven in elkaar en elkaars taal en cultuur begrijpen. De gebruikte methoden zijn bewezen interventies die ontwikkeld zijn door de WHO en uitgevoerd kunnen worden door mede-ontheemden. Het doel van het programma is om stressklachten te verminderen, de veerkracht van Oekraïners te vergroten en hen te steunen in het zelfstandig heropbouwen van hun leven.

Vraag Groninger gemeenten aan Social Finance NL

Het programma betreft een pilot, en de Groninger gemeenten willen dan ook de effectiviteit en waarde van het programma in kaart brengen. Ze vroegen ons het programma effectief te evalueren in relatie tot de belangrijkste stakeholders, om er zo achter te komen wat de werkzame elementen van het programma zijn en welke elementen verbeterd kunnen worden.

Onze aanpak

We starten met het ontwikkelen van een impactnarratief en meetplan voor het programma ‘Zorg voor Groningse Oekraïners’. Hierin definiëren we alle doelstellingen en (beoogde) resultaten en stellen we indicatoren op die gemeten kunnen worden om te beoordelen of de resultaten ook daadwerkelijk behaald worden.

In de tweede fase voeren we het meetplan uit. Tijdens de pilot monitoren we de resultaten en na afloop evalueren we het programma in relatie tot de belangrijkste stakeholders. Wat is de waarde van het programma voor hen, worden de beoogde resultaten gerealiseerd en heeft het programma andere (onvoorziene) effecten? De conclusies vatten we samen in een eindrapport, dat een complete evaluatie van het programma en de geleerde lessen bevat.

Jongeren ervaren verschillende uitdagingen wanneer zij de arbeidsmarkt willen betreden. Zij weten niet goed waar hun talenten liggen en welke vervolgstap bij hen past. Ze ervaren keuzestress en een gebrek aan netwerk en ondersteuning. Springplank is een (online) platform dat jongeren koppelt aan buddies, ontwikkeltrajecten, stages en functies, en biedt oplossingen door gebruik te maken van bestaande hulpmiddelen om succesvolle begeleiding te bieden. Het platform is een initiatief van de Maatschappelijke Alliantie, een stichting die publiek-private partijen verbindt om schaalbare oplossingen voor maatschappelijke opgaven te realiseren.

Vraag Springplank

Springplank heeft Social Finance NL gevraagd om de impact van hun pilot 2024-2025 te meten. Aan de pilot nemen drie Rotterdamse onderwijsinstellingen deel en wordt samengewerkt met diverse MDT-organisaties en werkgevers. De ambitie is om de aansluiting van jongeren op de arbeidsmarkt te vergroten en de uitval uit het onderwijs terug te dringen. Springplank wil graag meer inzicht in hoeverre zij hieraan bijdragen.

Aanpak SFNL

Om inzichtelijk te maken welke impact Springplank maakt, brengen we de effecten en meerwaarde van Springplank in kaart voor de betrokken stakeholders. We starten met het opstellen van een verandertheorie voor Springplank, waarin de activiteiten, outcomes en impact in kaart wordt gebracht. Vervolgens halen we zowel kwantitatieve als kwalitatieve data op bij de betrokken partijen: jongeren, onderwijsinstellingen, MDT-organisaties en werkgevers/buddies. We behouden hierbij een bepaalde mate van flexibiliteit, zodat we kunnen inspelen op tussentijdse aanpassingen in de pilot.

Resultaat

Het resultaat van de impactmeting is een sterk impactnarratief voor Springplank, inclusief een dashboard waarin het bereik en de directe outputs van Springplank zijn weergegeven. Hiermee kan Springplank het gesprek aangaan met hun partners en leggen we een basis voor de verduurzaming van Springplank.

Uit onderzoek weten we dat hoe eerder wordt begonnen met ondersteuning en bemiddeling van statushouders, des te groter de kans op duurzame arbeidsparticipatie. Toch wordt er vaak pas actief aan de slag gegaan met arbeidstoeleiding wanneer statushouders naar de gemeente verhuizen waar zij een woning hebben toegewezen – het moment waarop zij een uitkering aanvragen. Maar door het huidige woningtekort, hapert de doorstroom. Dit betekent dat deze mensen steeds langer langs de kant staan en steeds verder verwijderd raken van de arbeidsmarkt. Daarom is United Work, op initiatief van Start Foundation en in samenwerking met COA en Stichting Spark, in 2022 een pilot gestart waarbij statushouders die nog in het AZC wonen, maar wel al zijn gekoppeld aan een gemeente in de omgeving, intensief begeleid worden naar duurzame arbeidsplaatsing. In dit project hebben wij onderzocht hoe ze dat doen, met welke resultaten en wat de eerste ervaringen zijn.

Vraag Start Foundation

Als startfinancier van het project, heeft Start Foundation, Social Finance NL gevraagd om een praktijkgericht onderzoek uit te voeren. Via dit onderzoek hebben we de methodiek van United Work beschreven en de resultaten en geleerde lessen inzichtelijk gemaakt. Dit draagt bij aan keuzes rondom de verdere opschaling van het project.

Aanpak SFNL

Samen met de opdrachtgever hebben we gekeken waar de belangrijkste onderzoeksvragen liggen. Met behulp van verschillende methoden, waaronder desk research, kwalitatieve interviews en een korte enquête, hebben we de relevante informatie verzameld. Hierbij vinden we het belangrijk dat alle betrokken partijen worden gehoord: United Work als uitvoeringsorganisatie, het COA als facilitator en samenwerkingspartner op het AZC, bedrijven die statushouders via United Work in dienst hebben genomen en de deelnemers die door United Work zijn begeleid.

Resultaat

In het voorjaar van 2023 hebben we een handzaam rapport opgeleverd voor het project From Refugee to Employee. Vanwege de politieke en maatschappelijke urgentie van dit vraagstuk, hebben we samen met Start Foundation nagedacht over de verdere verspreiding van dit rapport en een aantal belanghebbenden direct te informeren.

Over de samenwerking

“Stel je eens voor, je bent statushouder en je verveelt je kapot terwijl je graag wil werken. Bij Start Foundation dachten wij, met wat hulp moet dat lukken, en initieerde vervolgens een experiment op het COA in Veldhoven. Social Finance NL heeft de tussentijdse lessen, resultaten en aanbevelingen goed vastgelegd. Het team van Social Finance NL is flexibel, betrokken en omgevingssensitief maar verliest nooit de missie uit het oog. De methodiekbeschrijving hebben wij inmiddels regelmatig gedeeld met andere innovators en beleidsmakers en hebben hier goede reacties op ontvangen.” – Tim Kragt, projectleider bij Start Foundation

In Rotterdam zijn relatief veel jongeren werkloos. Dit betekent vaak dat zij thuis zitten, worden belemmerd om hun leven verder op te bouwen en de risico’s op vereenzaming toenemen. Daarom streeft de gemeente Rotterdam ernaar om jeugdwerkloosheid in de stad terug te dringen. Dit wordt onder andere gedaan door het aanbieden van re-integratietrajecten bij de Buzinezzclub en Sagènn. Hierbij hebben zij twee resultaatcontracten gesloten met deze uitvoerende partijen, waarbij de gemeente hen pas uitbetaalt bij behaalde resultaten.

Vraag Gemeente Rotterdam

Om te bepalen in hoeverre de vooraf afgesproken resultaten zijn behaald, heeft de gemeente Rotterdam Social Finance NL benaderd voor de rol van onafhankelijke evaluator. In deze evaluatie wordt gekeken naar een aantal resultaten, namelijk een vermindering van de aanspraak op bijstandsuitkeringen, maar ook een verbetering in opleidingsniveau en/of loonwaarde bij de deelnemende jongeren.

Aanpak SFNL

SFNL heeft zich vooral gericht op de juridische inrichting en de governance kant de markplaats. Om te onderzoeken hoe de marktplaats het best vorm gegeven kan worden achter de schermen, is SFNL in gesprek gegaan met juridische specialisten, experts op gebied van het reguleren van financieringsvormen, private fondsenmanagers, en NGOs. Zo hebben we in kaart gebracht wat de donoren en de NGOs zoeken en nodig hebben van een bemiddelende dienst. Hiernaast heeft SFNL ook meegeschreven aan de financiële business case van de marktplaats om te verkennen of deze ook financieel duurzaam kan worden opgezet.

Resultaat

Om de resultaten van de deelnemers vast te stellen hebben wij een data-model en een onafhankelijk evaluatieproces ontwikkeld. Daarbij maken we gebruik van de data van de Gemeente Rotterdam en een voorspellend model van SEO Economisch Onderzoek dat inzicht geeft in de benchmark voor de deelnemers. De evaluatie en het evaluatieproces hebben we eerst getest en wordt vervolgens voor vier cohorten van deelnemers uitgevoerd.

Foto door Priscilla Du Preez