Migratie, stikstof en koopkracht: het zijn stuk voor stuk politieke thema’s die het nieuws dagenlang kunnen domineren. Maar op de derde woensdag van mei, Verantwoordingsdag, blijft het oorverdovend stil. Terwijl juist dan de jaarrekening van de overheid wordt gepresenteerd en duidelijk moet worden: wat leverde al dat belastinggeld nu eigenlijk op? Zowel burgers als de media lijken er amper oog voor te hebben.

We hebben bij de voorjaarsnota gekeken naar een schouwspel van nachtelijke onderhandelingen, waarna met kleine oogjes triomfantelijk werd uitgelegd hoe het geld is verdeeld. Maar of dit ook leidt tot resultaten voor burgers? Geen haan die ernaar kraait.

Tijd voor resultatenrevolutie

Wat mij betreft mogen de koetsen, paarden en de Koning van stal voor Verantwoordingsdag. Omdat we mogen vieren welke resultaten zijn gerealiseerd en we kunnen leren van overheidsbeleid dat niet werkt. Alleen dan kunnen we systematisch werken aan een beter Nederland en kunnen we belastinggeld echt efficiënt inzetten om de grote vraagstukken van deze tijd op te lossen. Het is tijd voor een resultatenrevolutie!

Op papier is het goed geregeld. Op Prinsjesdag wordt de Rijksbegroting gepresenteerd voor het jaar erna. Een half jaar later volgt de Voorjaarsnota, die steeds belangrijker wordt. De minister is verplicht om in alle plannen die op basis van de begroting naar de Kamer worden gestuurd, duidelijk aan te geven wat het doel is en hoe de resultaten kunnen worden gemeten. Op de derde woensdag van mei stuurt de minister de jaarrekening van het afgelopen jaar naar de Tweede Kamer der Staten-Generaal . Tegelijkertijd verschijnt het rapport van de Algemene Rekenkamer die beoordeelt op rechtmatigheid (is het geld op de juiste manier uitgegeven), doelmatigheid (is het geld efficiënt besteed) en doeltreffendheid (heeft het beleid het gewenste effect gehad). Alles perfect geregeld!

Kom je niet mee weg

In de praktijk is niets minder waar. De minister geeft nauwelijks aan welke concrete effecten bereikt moeten worden en hoe dan moet worden gemeten. Bedrijfsmatig apart, maar politiek volstrekt logisch. Hoe minder harde doelen er worden gesteld, hoe minder de bewindspersoon kwetsbaar is om te worden afgerekend. Sterker nog, een minister wordt vaak geroemd om de hoogte van het bedrag dat voor een probleem is vrijgespeeld. Een miljard extra voor defensie, chapeau! In een willekeurig huishouden of bedrijf kom je hier niet mee weg. Zelf krijg ik weinig handen op elkaar voor de mededeling dat ik een grasmaaier van 2000 euro heb gekocht. De vraag is: ligt het gazon er strak bij? Dáár gaat het om.

Hoe kunnen we er nu voor zorgen dat resultaten centraal komen te staan en niet de kosten of beloften die worden gedaan?

Herwaardeer Verantwoordingsdag als hét feest van politiek Den Haag. Noem deze dag, zoals voorgesteld door President Pieter Duisenberg van de Algemene Rekenkamer, voortaan Resultatendag en vier wat aantoonbaar is bereikt. Zet overheidsprojecten in het zonnetje die hun doelen daadwerkelijk behaalden. Maar belicht ook initiatieven die meetbaar en transparant zijn geëvalueerd en waaruit lessen zijn getrokken die de overheid structureel verbeteren.

Eis politieke discipline in het vooral duidelijk definiëren van doelen en meetbare resultaten. De Kamer zou wetten en plannen moeten terugsturen naar de minister als deze voorwaarden ontbreken. Want pas als de doelen van de regering scherp zijn gedefinieerd en het toetsingskader helder is, kan het parlement zijn controlerende taak voldoende uitvoeren.

Wettelijk verankeren

En tot slot: betaal voor resultaat. Op dit moment betaalt de overheid vooraf, middels subsidies en opdrachten, voor goed bedoelde inspanningen zonder garantie op impact. Wat als een overheid niet voor een sollicitatietraining of lifestyle coach betaalt, maar voor jongeren die een baan hebben gevonden of ouderen die vitaler zijn en minder zorgkosten maken? In andere landen, zoals Frankrijk, de VS en het VK, zijn resultaatgerichte financieringsmodellen al wettelijk verankerd. Geen grootspraak door met een botte bijl (of kettingzaag) de overheid vleugellam te maken, maar slimme resultaatafspraken voor een effectievere overheid.

Ruben Koekoek

Humanitaire- en ontwikkelingshulp is cruciaal. Of het nu vanuit morele verantwoordelijkheid, klimaatrechtvaardigheid of eigenbelang gebeurt, de wereldwijde stabiliteit hangt af van het effectief aanpakken van crises, met daarin een fundamentele rol voor ontwikkelingsorganisaties. Toch kondigde minister Klever onlangs forse bezuinigingen aan op subsidies voor ontwikkelingsorganisaties. Deze worden verlaagd van €1,4 miljard naar €400 miljoen in de periode 2026-2030. Het is de eerste stap richting de kabinetsbezuiniging van €2,4 miljard per jaar op ontwikkelingshulp. Experts en ontwikkelingsorganisaties zelf vrezen grote gevolgen voor mensenrechten. Wij delen deze zorgen, maar zien in deze reacties ook dat ontwikkelingsorganisaties financieel te afhankelijk zijn geworden van overheden. Door private financiering te omarmen, kunnen ze niet alleen minder afhankelijk worden van subsidies, maar ook efficiëntere en effectievere ontwikkelingshulp realiseren.

Uitdagingen reiken verder dan politiek

De uitdagingen voor ontwikkelingsorganisaties gaan verder dan de politiek. Conflict, klimaatverandering en economische recessies hebben de investeringskloof vergroot die nodig is om de duurzame ontwikkelingsdoelen in ontwikkelingslanden te bereiken. Volgens de SDG Investment Trends Monitor van de VN (2023) gaat dit om $4 biljoen per jaar – een toename van 60% vergeleken met de schattingen uit 2015. Conflicten zoals in Oekraïne, het Midden-Oosten en Soedan zijn slechts voorbeelden van de vele crisissituaties en toenemende polarisatie. Daarnaast leiden geoormerkte hulpbudgetten tot inefficiëntie en staan jongere generaties steeds minder te springen om te doneren.

Eigen missie voorop

Met het diversifiëren van financieringsbronnen voorkomen ontwikkelingsorganisaties dat zij afhankelijk zijn van overheidssubsidies en daarmee de prioriteiten van een klein aantal publieke donoren vertegenwoordigen. Bovendien brengt het ze dichter bij hun oorspronkelijke onafhankelijke rol, waar ze nu meer uitvoerders van ontwikkelingshulp vanuit overheidsbeleid zijn geworden. Om te blijven voortbestaan en dicht bij de eigen missie te blijven, is het essentieel om nieuw kapitaal aan te trekken of bestaande middelen efficiënter in te zetten. Dit kan via samenwerkingen met niet-traditionele partners, zoals bedrijven of investeerders, of door bestaande financieringsmodellen anders in te richten.

Er is genoeg geld in omloop voor ontwikkelingsdoelen

Een rapport van de GIIN (2024) laat zien dat de markt voor impact investeringen jaarlijks groeit met 21% en inmiddels een waarde heeft van $1,571 biljoen. Een veelvoud van de bezuinigingen op publieke subsidies. Toch vinden ontwikkelingsorganisaties vaak nog geen toegang tot dit kapitaal. En dat is zonde. Door innovatieve financieringsmodellen in te zetten waarbij de risico’s gedeeld worden, zoals bij resultaatfinanciering, kan er wel een beroep gedaan worden op dit soort privaat kapitaal.

Focus op resultaat in plaats van activiteit

Resultaatfinanciering koppelt financiering aan meetbare resultaten in plaats van activiteiten. Deze benadering vereist het doorlopend monitoren en evalueren van programma’s. Het zorgt tevens voor flexibiliteit om activiteiten aan te passen wanneer deze niet tot de gewenste resultaten leiden. Hierdoor blijft de impact voor de doelgroep centraal staan en worden financiële middelen effectief ingezet. Ook biedt deze manier van financieren de mogelijkheid om verschillende soorten financieringsbronnen aan te boren. Blended finance biedt bijvoorbeeld de optie om publieke middelen in te zetten om risico’s voor private investeerders te verminderen. Studies hebben aangetoond dat dit tot wel het viervoudige aan investeringen kan leiden. En juist in het aanboren van deze private middelen ligt een enorme kans voor ontwikkelingsorganisaties om het financieringsgat te vullen.

Lokaliseren van ontwikkelingsgeld

Het Education Outcomes Fund (EOF) is een voorbeeld van hoe innovatieve financiering niet alleen zorgt voor het effectief inzetten van ontwikkelingsgeld, maar ook lokaal eigenaarschap versterkt. Dit resultatenfonds zet zich in voor het verbeteren van nationale onderwijssystemen en biedt inclusief kwaliteitsonderwijs aan 10 miljoen kinderen en jongeren. In 2022 werd het eerste project gelanceerd in Ghana. Uitvoerende ontwikkelingsorganisaties kregen voorfinanciering van het EOF, gefaciliteerd door Bridges Outcomes Partnership en de Jacobs Foundation. De Ghanese overheid en de Britse FCDO betalen het fonds terug zodra de afgesproken doelen zijn bereikt. Door dit samenwerkingsmodel worden uitvoerende organisaties, donoren, investeerders en de overheid van Ghana samengebracht om concrete doelen te bereiken die passen in de lokale context en prioriteiten.

De tijd is rijp voor meer van dit soort initiatieven. Ze bieden de kans voor ontwikkelingsorganisaties om hun effectiviteit aan te tonen en in te zetten, meer financiële middelen aan te trekken en weer terug te gaan naar de originele rol van NGO (non-governmental) met minder afhankelijkheid van de (Nederlandse) overheid. Aan ontwikkelingsorganisaties de uitdaging om deze handschoen op te pakken.

Björn Vennema, Dr. Stefania Knecht-Turkanik en Nina Berculo

Bij Social Finance NL hebben we het afgelopen jaar weer veel mooie projecten mogen uitvoeren voor diverse opdrachtgevers. Een van deze opdrachten was het inzichtelijk maken van de maatschappelijke en financiële impact van het programma ‘Contractuitbreiding in de Zorg’ van Het Potentieel Pakken (HPP) en het in kaart brengen waar de baten vallen. HPP zet zich in om personeelskrapte in sectoren zoals zorg, kinderopvang en schoonmaak aan te pakken door slim gebruik te maken van deeltijdpotentieel. Hun aanpak is succesvol gebleken: in de pilots bij 50 zorgorganisaties ging 9% van de medewerkers gemiddeld 4,7 uur per week meer werken. Dit resulteerde in minder afhankelijkheid van extern personeel, meer continuïteit en een toename in werkplezier. Maar de impact is breder dan dat. Gezonde roosters en betere ondersteuning zorgen ook voor minder verzuim en een hogere betrokkenheid van medewerkers. (Lees hier het hele rapport). We spraken oprichtster Wieteke Graven en projectleider Lotte van Delft over de opzet en het succes van het programma en de samenwerking met Social Finance NL.

Kunnen jullie ons wat meer vertellen over ‘Het Potentieel Pakken’?

Wieteke: “In 2019 ontstond HPP CiZ (Het Potentieel Pakken in de Zorg), voortbouwend op een rapport van McKinsey uit 2018 over het onbenutte potentieel in de zorg. Het idee was simpel: wat zou er gebeuren als iedere zorgmedewerker één uur extra zou werken? Deze theoretische benadering vroeg om een praktische uitwerking, wat leidde tot het opzetten van kleinschalige proeftuinen in 2019 en 2020. Het doel: bewijzen dat het potentieel in de zorgsector benut kan worden.”

En dat is gelukt, want jullie kregen een mooie subsidie van VWS. Wat hield die subsidie precies in?

Wieteke: “Klopt. De eerste proeftuinen waren succesvol genoeg om de aandacht van het ministerie van VWS te trekken. In april 2021 werd een uitgebreid programma van drie jaar goedgekeurd met een aantal belangrijke pijlers, waarvan de belangrijkste was dat wij onze aanpak binnen 50 zorginstellingen in heel Nederland zouden gaan uitrollen. We hebben gerichte activiteiten in de zorgsector uitgevoerd om het thema contractuitbreiding echt op de kaart te krijgen in de sector, maar ook om tot concrete resultaten te komen. En natuurlijk moesten we onze eigen organisatie eromheen opbouwen. Na drie jaar intensief werken stond er een professionele organisatie met tastbare resultaten. Het programma bleek meer te zijn dan een verzameling cijfers; verhalen uit de praktijk gaven betekenis aan de behaalde impact.”

Voor het rapport hebben jullie aangeklopt bij Social Finance NL. Hoe zijn jullie bij ons terechtgekomen en hoe beviel de samenwerking?

Lotte: “We zijn bij Social Finance NL terechtgekomen via de Goldschmeding Foundation. Daar werken jullie natuurlijk ook al langer mee samen. Zij waren onder de indruk, dus ik had wel bepaalde verwachtingen, maar die zijn meer dan waargemaakt! Ik heb de samenwerking als heel positief ervaren. We hadden wel een strakke deadline, omdat we het rapport voor ons evenement klaar wilden hebben, maar dat zorgde er ook voor dat we goed konden doorpakken. Ik vond ook dat jullie er echt goed in zaten. Heel professioneel en ook heel fijn in omgang. We werden niet alleen door jullie bevestigd, maar ook getriggerd om zelf ook verder te denken over bepaalde onderwerpen.”

Wieteke: “Ik zou wel willen zeggen dat we professioneel een beetje verliefd zijn geworden. We hebben een vergelijkbare manier van werken: datagedreven, analytisch en inhoudelijk. Het is gewoon ontzettend fijn samenwerken als je op hetzelfde niveau met elkaar kunt praten en sparren. Ik denk ook dat we veel van elkaar geleerd hebben en elkaar goed hebben kunnen uitdagen. Volgens mij houden jullie daar zelf ook wel van, dus ik denk dat we echt like minded spirits zijn en dat vond ik in ieder geval super leuk.”

Lotte: “Dat kan ik zeker beamen en doordat wij zo aan elkaar gewaagd waren, kom je ook echt tot een hoger niveau en in dit geval een heel mooi eindproduct wat gedurende het proces alleen maar beter werd.”

Dank voor het compliment en voor ons was het zeker ook een hele fijne samenwerking! Wat was het meest verrassende resultaat dat uit onze impactanalyse kwam?

Lotte: “De validatie was enerzijds een bevestiging voor ons, maar het was ook mooi om te zien dat we meer bereikt hadden dan we zelf dachten of misschien durfden te zeggen. En dat zat natuurlijk in het stukje van de berekening van de baten. Dat was echt een super waardevolle toevoeging en ook wel verrassend om dat hele totaalplaatje te zien en nog meer bevestiging te krijgen bij welke partijen de meeste baten nu uiteindelijk echt terechtkomen.”

Wieteke: “Wat ik extreem waardevol vond, was dat het zo concreet werd. Heel inzichtelijk om te zien welk getal in euro’s het nou oplevert. Je praat namelijk heel vaak in abstracten en jullie impactanalyse maakt het zoveel tastbaarder ook voor de mensen waar we het voor doen. Opeens hing daar een getal aan. Dat was zo inzichtelijk. Dan gaat het leven. En ook heel duidelijk hoe jullie dat bij de verschillende partijen geobjectiveerd hebben. Dus wat levert het nou voor wie op? Juist zorgmedewerkers zijn super praktisch en concreet en dan werkt dit zo goed.”

Lotte: “Op gevoelsniveau weet je misschien al best wel hoe het zit, maar dat je dat nu gewoon heel duidelijk geobjectiveerd hebt en heel concreet kunt zeggen ‘hé dit komt eruit’ op basis van berekeningen en literatuur is super waardevol.”

Waar zijn jullie het meest trots op?

Lotte: “Sowieso ben ik trots op hoe mooi het geheel is geworden. De data en de verhalen uit de praktijk komen heel mooi samen. We waren altijd bescheiden over de resultaten, maar we kregen steeds vaker terug dat we al best veel bereikt hebben. En juist ook dat het verder gaat dan de cijfers. Als ik de quotes lees die uit die interviews zijn gekomen vanuit Social Finance, dan ben ik wel echt trots op wat het programma in die 3 jaar allemaal bereikt heeft.”

Wieteke: “We zijn een extreem lerende organisatie en altijd aan het kijken wat anders en beter kan. Ik denk dat we daardoor als vanzelfsprekend zijn gaan ervaren wat we neer hebben gezet, terwijl dat eigenlijk best wel bijzonder is. We  hebben vanuit het niets een professionele organisatie opgebouwd. Ik ben heel trots op wat we in afgelopen jaren hebben gedaan voor de zorgorganisaties en hoe professioneel we dat doen. Doordat we vanaf het begin heel strak op het meten van onze impact hebben gezeten, zijn we continu blijven kijken wat we moesten veranderen en verbeteren. Daardoor kunnen we ook nu echt laten zien wat we bereikt hebben. We hebben het thema ‘grotere contracten’ stevig op de kaart gezet. Daarin zijn we echt van mini-organisatie naar ‘thought leader’ gegaan.”

Mooie resultaten inderdaad en ook concrete aanbevelingen voor een vervolg. Hoe ziet dat er voor jullie uit?

Wieteke: “We wisten natuurlijk vanaf het begin dat de financiering eindig zou zijn, dus we zijn 1,5 jaar gelden gestart met de transitie naar een toekomstbestendig model, dat we HPP 2.0 noemen. In plaats van een stichting met een groot subsidieprogramma zijn we nu veel meer toe aan het bewegen naar een sociale onderneming. Onze funding komt nu nog maar voor een klein deel uit subsidie, maar ook van fondsen die ons ondersteunen bij sociale innovatie en directe opdrachten voor organisaties. We richten ons daarbij op drie thema’s: passende contracten, gezonde en prettige roosters en het financieel welzijn van medewerkers. Zo hebben we op het gebied van roosteren een unieke aanpak waarbij we echt aan een andere manier van denken en doen binnen teams werken om tot prettige roosters. Die aanpak is heel succesvol gebleken, dus we zijn er nu druk mee bezig om dat schaalbaar te kunnen maken en zorginstellingen op te leiden dat meer zelf te gaan doen. Maar we werken ook met organisaties samen hoe zij het financieel welzijn van hun medewerkers kunnen verbeteren.”

Lotte: “Zeker! En we doen dat ook in andere sectoren dan alleen de zorg. Denk aan schoonmaak, kinderopvang, onderwijs. Dat zijn sectoren waar nog veel winst te behalen is in passende contracten, gezonden roosters en het financieel welzijn van medewerkers”

Mooie plannen! Hebben jullie tot slot nog een boodschap voor Social Finance NL voor 2025?

Wieteke: “Ik vind de combinatie van wat Social Finance NL doet zo krachtig. Dus op een professionele manier kijken naar impact en dan op een zakelijke manier doorvertalen wat goed doen kan betekenen. Dat brengt de NGO wereld ook weer samen met het bedrijfsleven en de zakelijke wereld. Social Finance NL geeft woorden aan die beide kanten, zodat ze elkaars taal beter leren spreken. Ik denk dat het super belangrijk is om die verbinding te leggen tussen die twee werelden en wat die met elkaar kunnen bereiken. De kracht van al het werk waar jullie bij betrokken zijn dat moet niet alleen binnen de NGO wereld liggen, maar juist ook in die zakelijke wereld en dat kan alleen maar als er partnership is tussen die werelden. Dat is niet echt een boodschap, maar een compliment dat ik jullie graag wil geven. Ga zo door in 2025!”

Het Sociaal Innovatiefonds (SIF) heeft weer ruimte om werkgevers te ondersteunen bij het doen van investeringen om groepen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan te nemen. Het fonds helpt werkgevers niet alleen om financiële drempels te
overwinnen, maar ook om maatschappelijke waarde te creëren door bij te dragen aan een inclusieve arbeidsmarkt. Inmiddels heeft het initiatief van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid al zeven werkgevers gefinancierd en ondersteund. Deze werkgevers verwachten samen ruim 445 banen te creëren. In 2025 beoogt het SIF weer nieuwe werkgevers te helpen met het sluitend maken van
hun inclusieve businesscase. In eerste instantie lag de focus op het realiseren van banen voor mensen uit de doelgroep banenafspraak. Inmiddels richt het fonds zich naast deze doelgroep ook op statushouders en waar wenselijk andere mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Social Finance NL is de uitvoerder van het SIF.

Het SIF heeft als doel om drempels weg te nemen voor werkgevers die willen investeren in het aannemen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Het fonds sluit hiermee naadloos aan op het kabinetsvoornemen om de non-bancaire financieringsmarkt voor het MKB te verbreden en versterken. Onder het motto ‘verbinden waar mogelijk, financieren waar nodig’, werkt het SIF met drie fases: business development, financial engineering en financiering. Björn Vennema, directeur Social Finance NL en fondsmanager van het SIF: “Doordat we in fases werken, kunnen we werkgevers echt stap voor stap begeleiden. Daarbij speelt het sluitend maken van de inclusieve businesscase een belangrijke rol. Vervolgens kijken we welke ondersteuning er nodig is om tot duurzame afspraken met de arbeidsmarktregio te komen en doen we een beroep op het ecosysteem van (financiële) partners om de financieringsvraag van de werkgever integraal te beantwoorden. Van de gefinancierde werkgevers krijgen we terug dat juist die verbindende rol heel waardevol is. We zijn dan ook blij dat we dit in 2025 kunnen voortzetten.”

Maatschappelijke waarde: Waarom investeren in een
inclusieve arbeidsmarkt loont

Uit een impactanalyse van de eerste financieringen met de werkgevers Social Capital en United Repair Centre blijkt dat het investeren in inclusiviteit loont en (financiële) waarde oplevert voor de maatschappij: elke euro aan lening realiseert €6,42 aan maatschappelijke waarde. “De pilot heeft laten zien dat het SIF een innovatief instrument is om werkgevers te helpen om te investeren in inclusiviteit. Niet alleen omdat het fonds financiële drempels weg kan nemen, maar ook omdat we dus die de verbinding leggen met de arbeidsmarktregio en andere potentiële financiers. Om werkgevers extra te stimuleren, proberen we ook regelmatig resultaatfinancieringsafspraken te maken met bijvoorbeeld gemeenten, zodat de werkgever beloond wordt als er duurzame banen gerealiseerd worden.”

Resultaatfinancieringsafspraken voor publiek-private samenwerkingen

Een mooi voorbeeld van de inzet van resultaatfinanciering is de door het SIF gefinancierde werkgever Global Asset Services. Het Haarlemse IT-verwerkingsbedrijf verwacht in de komende vijf jaar tot 20 duurzame banen en 30 tot 50 werkstages te creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Om deze uitbreiding te financieren, ontving Global Asset Services een lening van het Sociaal Innovatiefonds (SIF). Daarnaast zijn er resultaatfinancieringsafspraken gemaakt met de gemeente Haarlem: Global Asset Services investeert en als de duurzame baan eenmaal gerealiseerd is, ontvangt Global Asset Services een vergoeding vanuit de gemeente, betaald vanuit de besparingen op onder andere uitkeringen. Global Asset Services gebruikt deze vergoeding weer om de lening bij het SIF af te lossen. Zo loont een inclusieve arbeidsmarkt voor iedereen.

Benieuwd of het SIF ook wat voor jou is? Kijk op www.sociaalinnovatiefonds.nl of neem direct contact op via info@sociaalinnovatiefonds.nl.

Als overheid, sociaal ondernemer of impactfinancier is sociaal-maatschappelijke impact dé kern van je missie. Maar hoe maak je deze impact zichtbaar? Hoe toon je aan dat de waarde die je creëert daadwerkelijk effect heeft? En, misschien nog wel belangrijker, hoe stuur je hierop, zodat je niet alleen je doelstellingen behaalt, maar ook strategisch kunt bijsturen om nog meer waarde te kunnen creëren? Dit zijn vraagstukken waar ik mij als Manager Data & Digi graag mee bezighoud. In deze blog neem ik je daarom mee in hoe we bij SFNL datagedreven en digitale oplossingen inzetten.

Eerst maar even terug naar de basis waarom we dit doen. Allereerst valt op dat bij het zoeken naar oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken nog te vaak belangrijke beslissingen gebaseerd worden op onderbuikgevoel of losse aannames. Door relevante data te verzamelen en dit in- en overzichtelijk te maken kun je complexe maatschappelijke vraagstukken tastbaar maken en vroegtijdig trends signaleren. Zo kun je niet alleen de impact die je maakt meten, maar ook de effectiviteit van je interventies verbeteren en waar nodig bijsturen.

Praktische handvatten

Wie wil dat nou niet, zou je denken. Toch kan het werken met data vaak als een grote uitdaging voelen. Waar begin je? Welke data is relevant? Hoe verzamel je deze? Welke digitale middelen heb je daarbij nodig? Als SFNL hebben we inmiddels aardig wat ervaring opgedaan met het verzamelen, verwerken en presenteren van impactdata. Uit die ervaring deel ik graag wat praktische handvatten om die uitdagingen aan te pakken:

1. Een eerste stap in datagedreven werken, is het bepalen welke informatie je écht nodig hebt. Begin met heldere doelstellingen en bepaal welke indicatoren daarbij horen. Een impactnarratief, zoals een Theory of Change, kan hierbij helpen.
2. Richt je op data die direct inzicht geeft in de impact die je wilt realiseren, zoals verbeteringen in de leefomstandigheden of het aanpakken van sociale problemen. Maak duidelijke afspraken over definities en wees praktisch: hoe verzamel je de data en hoe waarborg je de privacy van betrokkenen?
3. Maatschappelijke impact verandert voortdurend door de dynamische context waarin je werkt. Door data regelmatig te analyseren, kun je trends identificeren en snel inspelen op ontwikkelingen. Automatiseer waar mogelijk de dataverzameling- en verwerking om je team te ontlasten, maar zorg dat je enige flexibiliteit behoudt. Zo kun je eenvoudig nieuwe indicatoren toevoegen of analyses aanpassen op basis van nieuwe inzichten.

De praktijk: het impactdashboard

De laatste en misschien wel belangrijkste stap is waar en hoe je de verzamelde data inzichtelijk maakt. Bij SFNL doen we dat in wat we een impactdashboard noemen. Hieronder zie je een voorbeeld van hoe we dit hebben vormgegeven bij het Leergarantiefonds van Start Foundation.

Het Leergarantiefonds is een innovatief financieringsmodel dat is opgezet om sociaal ondernemers te ondersteunen bij het aanbieden van ontwikkeltrajecten. Dit doet het Leergarantiefonds door een voorschot te geven op de financiering, waardoor mensen die een ontwikkeltraject nodig hebben sneller aan de slag kunnen. De ondernemers proberen de financiering zoveel als mogelijk terug te halen bij de daarvoor geëigende instanties en alternatieve financieringsbronnen, zoals donaties. Het impactdashboard brengt de doelgroep en het bereik van de sociaal ondernemers, de resultaten van de ontwikkeltrajecten en de financieringsstromen in beeld. Sociaal ondernemers hebben toegang tot zowel hun eigen gegevens als van het gehele Leergarantiefonds en gaan hierover met elkaar in gesprek om van elkaar te leren.

Versterk je maatschappelijke impact

Datagedreven werken stelt je in staat om niet alleen je huidige impact te vergroten, maar ook om potentiële samenwerkingspartners en investeerders te overtuigen van je aanpak. In een tijd waarin sociale investeerders steeds meer waarde hechten aan meetbare resultaten, kan het verschil tussen subjectieve en datagestuurde rapportages cruciaal zijn voor het succes en de groei van je organisatie. Door data op een slimme manier in te zetten, maak je je maatschappelijke missie nog sterker en effectiever.

Wil je meer weten over hoe wij je kunnen helpen om data in te zetten voor het versterken van jouw maatschappelijke impact? Neem dan vooral contact op via jolanda.hovius@socfin.nl. Samen kunnen we kijken naar de mogelijkheden om jouw impact verder te vergroten.

Na bijna zes jaar bouwen aan een wereld waarin resultaatgericht werken en maatschappelijke impact centraal staat, breekt voor Rob Peelen een nieuw hoofdstuk aan. Vanaf 1 december gaat hij aan de slag als directeur van Stichting KidsRights dat zich wereldwijd inzet voor de rechten van kwetsbare kinderen. Rob omschrijft zijn stap als “een natuurlijk vervolg op de missie waar ik de afgelopen jaren met hart en ziel aan heb gewerkt: resultaatgericht bijdragen aan een betere wereld.” In deze blog blikt hij terug op zijn tijd bij SFNL.

Zes jaar zijn voorbijgevlogen, en wat hebben we in die tijd veel bereikt. Direct na de lancering van Social Finance NL kwam ik bij de organisatie. We hadden een vliegende start, mede dankzij de steun van onze founding partners ABN AMRO en het Oranje Fonds. Wat begon met een klein team van zes dat vol enthousiasme onze allereerste Impact Talk organiseerde in de iconische Burgerzaal van het Stadhuis van Rotterdam, is uitgegroeid tot een organisatie met twintig gedreven collega’s en een krachtig ecosysteem van partners.

Mijn tijd bij Social Finance NL heeft mij gevormd en laten zien hoe krachtig maatschappelijke innovatie kan zijn. Samen met het fantastische team van Social Finance NL hebben we gewerkt aan baanbrekende initiatieven zoals het Brabant Outcomes Fund, de Health Impact Bond en diverse projecten waarin we maatschappelijke waarde tastbaar en financierbaar hebben gemaakt. We hebben bewezen dat resultaatfinanciering werkt, dat het mogelijk is om sociale uitdagingen op een duurzame manier aan te pakken en dat samenwerking met verschillende partijen de sleutel is tot echte verandering. Het Sociaal Innovatiefonds, dat we hebben mogen opzetten in opdracht van het ministerie van SZW is daar een mooi voorbeeld van. Inmiddels zijn er al zeven werkgevers gefinancierd, honderden inclusieve banen gerealiseerd en werkt het Sociaal Innovatiefonds in een hecht ecosysteem samen met werkgevers, arbeidsmarktregio’s, gemeenten en mede impact-financiers met als doel om duurzame inclusieve banen te realiseren.

Daarnaast heeft de Maatschappelijke Diensttijd (MDT) een speciale plek in mijn hart gekregen. Al 5,5 jaar werk ik met meerdere collega’s aan dit initiatief van OCW, dat in co-creatie met jongeren is ontwikkeld. Jaarlijks doen meer dan 100.000 jongeren mee, een geweldig voorbeeld van succesvolle jongerenparticipatie. MDT laat zien hoe impactdenken werkt: help jongeren zichzelf te ontwikkelen op een manier die bij ze past, en je zult zien dat de jongeren én de maatschappij ervan profiteren. Ik ben dan ook heel blij dat ook KidsRights betrokken is bij MDT. Zo ontwikkelt KidsRights samen met MDT en de Nationale Jeugd Raad het eerste representatieve jeugdpanel van Nederland. Helaas staat de toekomst van MDT onder druk door de kabinetsplannen om de financiering stop te zetten—een keuze die ik niet begrijp. Onlangs hebben wij voor vier MDT-projecten de maatschappelijke baten in kaart gebracht. De maatschappelijke businesscases worden binnenkort gepresenteerd, maar ik durf alvast te verklappen dat ze allemaal positief zijn. Investeren in jongeren loont! Laten we hopen dat het kabinet dat ook gaat inzien en we het tij nog kunnen keren. Social Finance NL blijft zich in ieder geval inzetten voor de verduurzaming van dit prachtige programma.

Ik heb genoten van mijn tijd bij Social Finance NL. Samen met het team, het bestuur, onze raadgevers en relaties hebben we stappen gezet naar een maatschappij waarin resultaten voor mensen centraal staan. Ik ben Ruben en Björn dankbaar dat ze me vanaf het prille begin deelgenoot hebben gemaakt van hun impactdroom, en ik ben trots op waar Social Finance NL nu staat. Met ons laatste rapport – De toekomst van resultaatfinanciering – nog vers in het geheugen staan we pas aan het begin van wat een ware resultatenrevolutie gaat worden. Onder aanvoering van Social Finance NL gaat deze er zeker weten komen.

Per 1 december zet ik mijn impactreis voort bij KidsRights, van waaruit ik ook mijn steen zal bijdragen aan deze revolutie. Want ook, of beter gezegd juist als het kinderen betreft, telt het resultaat. Ik ga Social Finance NL, het team en onze relaties missen, maar de impactwereld is klein en verbonden. In plaats van vaarwel zeg ik alvast: tot ziens bij de resultatenrevolutie!

Het was een roerige tijd voor impact investeren, in Nederland én Europa. Pensioenfondsen gaven aan miljarden te willen investeren in de energietransitie in Nederland, een nieuwe regel van de Belastingdienst biedt ANBI-stichtingen nu de mogelijkheid om ook in impact te investeren, en de Europese Commissie is druk bezig met implementatie van Europese standaarden om af te dwingen dat bedrijfsleven (en overheid) gaat rapporteren over hun impact. Soms lijkt het alsof de wereld van impact investeren stapje voor stapje verder groeit, maar nu gebeurt er zoveel dat veel organisaties door de bomen het bos niet meer zien. Heel begrijpelijk, terwijl er juist op alle kanten heel veel kansen ontstaan voor grootschalige én kleinschalige initiatieven. In drie blogs neemt Björn Vennema je daarom mee door het laatste nieuws en wat dit betekent voor onze Nederlandse sector. Vandaag: pensioenfondsen willen miljarden investeren in Nederland.

Op woensdag 27 maart riepen de vijf grootste pensioenfondsen op tot betere aansturing vanuit de overheid om voor hen de investering van vele miljarden in Nederland mogelijk te kunnen maken. Een prachtige oproep waarin pensioenfondsen hun verantwoordelijk nemen en waarvan ik hoop dat de overheid ernaar luistert.

Het grote geld versus ‘kleinkapitaal’

Als het grote geld zich meldt, dan wordt er doorgaans wel geluisterd namelijk. Maar tegelijkertijd zijn er ook lokaal gigantische problemen die hele gerichte oplossingen vereisen. Ons zorgstelsel loopt vast, de kloof tussen arm en rijk groeit en het aantal dak- en thuislozen neemt almaar toe. Hierin investeren is een stuk minder makkelijk dan in de energietransitie en organisaties die aan deze oplossingen werken kunnen niet schermen met miljardeninvesteringen.

Versnippering zorgt voor vertraging

Toch zijn minstens zo grote investeringen nodig in het sociaal domein als in de energietransitie. Alleen heeft de overheid het sociaal domein keurig in allerlei kleine brokken heeft opgeknipt en verdeeld heeft over de ministeries, gemeenten en zorgverzekeraars. Alleen al op gemeentelijk niveau loopt het tekort voor jeugdzorg in de miljarden. Het is precies deze versnippering die grootschalige oplossingen tegenhoudt. Een succesvolle schuldenaanpak of zorginitiatief moet bij elke gemeente, met elke zorgverzekeraar en zelfs met elk ministerie apart afspraken maken. En dan nog lukt het vaak alleen om de activiteiten te bekostigen en niet om de maatschappelijke waarde die ze creëren gefinancierd te krijgen. Deze manier van werken is geen doen en zorgt ervoor dat vele potentieel grootschalige oplossingen niet verder komen dan een kleine regionale aanpak.

Kansen voor publiek-privaat financieren

Om sociale ondernemingen succesvol te laten zijn, is er ook voor hen een centraal aanspreekpunt, financier en samenwerkingspartner nodig bij de overheid. Die, zoals Invest-NL in de oproep van de pensioenfondsen, het mandaat heeft om zelfstandig innovaties en thema-overstijgende oplossingen te faciliteren en financiële afspraken te maken. Daarmee zorgen we dat initiatieven kunnen opschalen, maar ook beter gefinancierd kunnen worden. Alle voorspellingen wijzen erop dat de tekorten in het sociaal domein alleen maar zullen toenemen de komende jaren, terwijl private financiers staan te popelen om juist samen met de overheid aan de slag te gaan. Dat is een kans die je als overheid niet zou mogen laten liggen.

De weg vrij voor pensioenfondsen

Als we nu in actie komen, geven we de pensioenfondsen nog veel meer mogelijkheden om te investeren in een toekomstbestendig Nederland. Bovendien zorgt een inclusief, gezond en kansengelijk Nederland ook voor een gezonde economische toekomst. En wat is er nou passender dan dat we met onze eigen pensioenen effectief bijdragen aan onze gezamenlijke toekomst en tegelijkertijd op de lange termijn een financieel gezond pensioen opbouwen.

Niet alleen de pensioenfondsen zetten stappen die voor de overheid en onze Nederlandse impactsector relevant zijn, ook vermogensfondsen en stichtingen hebben nu veel meer mogelijkheden om in impact te investeren. In de volgende blog vertelt Björn daar meer over.

Dat Social Finance NL flink gegroeid is, zal niemand ontgaan zijn. Niet alleen in de capaciteit op projecten, maar ook in ondersteunende en specialistische functies. Zo zijn Jorine van der Wurff (foto links) en Jolanda Hovius (foto rechts) afgelopen zomer gestart als respectievelijk office manager en manager Data & Digi. Twee ervaren krachten die ervoor zorgen dat processen efficiënter worden ingericht, zowel in en rondom het kantoor als in projecten. We vroegen beide dames hoe ze hun rol, het team en SFNL als organisatie toe nu toe hebben ervaren.  

Vertel eens wat over jezelf en wat je bij SFNL doet

Jorine: “Ik ben Jorine, 42 en woon in Voorschoten met mijn man, drie kinderen en een kat. Bij SFNL ben ik office manager in de breedste zin van het woord. Ik ben een soort spin in het web en dat houdt in dat ik mij met van alles bezighoudt. Van alle logistieke zaken op kantoor tot aan de administratie, events, reizen, afspraken en de planning.”

Jolanda: “Mijn naam is Jolanda, ik ben 33 en woon in Amsterdam met mijn vrouw, dreumes en twee katten. Bij SFNL ben ik manager Data & Digi. Een vrij nieuwe functie bij SFNL die door mijn voorganger net wat anders werd ingevuld. Die had een wat technischer profiel en ik zie mezelf meer als de schakel tussen data en inhoud. Ik kan een vraagstuk vertalen naar een monitor, maar ik kan ook vanuit een monitor vertellen hoe je beleid moet schrijven. Ik breng die werelden bij elkaar en het liefst op een bestendige, continue basis. Daar bedoel ik mee dat we bijvoorbeeld na de oplevering een maatschappelijk businesscase deze ook digitaal inzichtelijk maken en zo inrichten dat het steeds gevuld wordt met nieuwe data, zodat er kan worden bijgestuurd wanneer nodig. Data & Digi is nog in ontwikkeling, maar ik denk het gebruik van de juiste impactdata heel waardevol is voor onder andere besluitvorming.”

Hoe ben je hier terechtgekomen?

Jorine: “Via de kracht van social media en de kracht van het netwerk van Ruben en Björn. Ik was freelancer en op zoek naar nieuwe opdracht. Daar heb ik een bericht over geplaatst op LinkedIn en via een repost met een mooie aanbeveling kwam ik in gesprek met Ruben. Daarna ook met Björn en voor ik het wist had ik weer een vaste baan!”

Jolanda: “Ik toevallig ook via mijn netwerk. Ik zat nog in mijn zwangerschapsverlof en toen kwam een collega langs van de gemeente Amsterdam waar ik op dat moment werkte. Zij attendeerde mij op de vacature bij SFNL, ik ben op gesprek gegaan en ‘the rest is history’.

Wat trok je aan bij SFNL?

Jolanda: “Ik had het naar mijn zin bij de gemeente waar ik beleidsadviseur monitoring en datasturing was, maar miste inmiddels het pionieren een beetje. Het feit dat vacature bij SFNL vrij nieuw was en de organisatie nog klein maar groeiende, sprak mij enorm aan. En natuurlijk de maatschappelijk betrokken kant en insteek”

Jorine: “Voor mij geldt eigenlijk hetzelfde: de kleine, groeiende organisatie trok mij aan en ik wilde ook het liefst weer een klus bij een maatschappelijk betrokken organisatie. Die klus werd dus weer een dienstverband, maar daar ben ik heel blij mee. Als freelancer ben je wel betrokken, maar dat is toch anders. Ik vind het echt leuk om weer samen met collega’s ergens aan te bouwen en weer ergens echt onderdeel van uit te maken.”

Wat viel je het meest op toen je startte bij SFNL?

Jorine: “De sportiviteit binnen het team vond ik nogal overweldigend.”

Jolanda: “Nou, zeg dat wel! Er zijn bizar veel hele sportieve mensen in het team. De marathons vliegen je om de oren.”

Jorine: “En verder vooral de vrijheid en flexibiliteit. Zo is het best bijzonder dat ik mijn rol als office manager eigenlijk grotendeels op afstand uitvoer. Dat is natuurlijk niet heel standaard bij mijn vakgebied, maar hier kan dat gewoon en laten we zien dat het werkt. Het is heel fijn dat dat vertrouwen er vanaf het begin was.”

Jolanda: “Nu je het zegt ja, zo had ik er ook nog helemaal niet naar gekeken. Ik vond dat direct al heel normaal, omdat jij wel gewoon alles regelt. En goed ook! Zelf viel mij de veelzijdigheid van de opdrachten meteen op. Het is niet één thema waar SFNL zich op richt, maar maatschappelijk heel breed.”

Wat vind je de grootste kracht van SFNL?

Jolanda: “Dat is denk ik die veelzijdigheid die ik net noemde. Doordat we op zoveel onderwerpen zitten, kun je goed zien waar ons systeem in Nederland echt wringt. We streven met zijn allen naar verbetering van dat hele systeem, maar weten dat we dat alleen via verschillende wegen en projecten kunnen bereiken. Daardoor zijn we denk ik ook heel verbindend.”

Jorine: “Helemaal mee eens. En de kracht van SFNL is denk ik ook de snelheid. We hebben weliswaar geen winstoogmerk, maar we zijn wel een commerciële organisatie. Dat komt de snelheid van processen en veranderingen die je teweeg wil brengen ten goede.”

Jolanda: “Dat klopt. Ik heb voor veel overheden gewerkt. Dat zijn vaak grote organisaties en omdat rechtmatigheid heel belangrijk is, kunnen projecten en processen veel tijd kosten. Bij SFNL richten we ons met een klein team op concrete resultaten.”

Wat is het leukste wat je tot nu toe bij SFNL hebt gedaan/meegemaakt?

Jorine: “Dat is voor mij sowieso de Impact Talk van afgelopen 6 december! Daar heb ik echt met veel trots aan gewerkt. Het was een groot event met een internationale gast en een boeklancering. Daar gaat mijn hart wel sneller van kloppen. Ik vond het heel gaaf om zo’n event al zo kort nadat ik hier kwam werken al voor elkaar te boksen.”

Jolanda: “Dat kan ik me helemaal voorstellen. Het was ook echt een gaaf evenement en ik denk een hoogtepunt voor het hele team. Het leukste wat ik tot nu toe gedaan heb, is het opleveren van het impact dashboard voor Stichting Studeren en Werken op Maat (SWOM). Dat was mijn eerste echte project en ik ben erg trots op wat daar nu staat. Hoe dat precies in elkaar zat en wat de resultaten waren, wordt binnenkort wereldkundig gemaakt. Dus stay tuned!

Wat vinden jullie van het team?

Jorine: “Ik vind het heel leuk om te zien dat er binnen het team veel verschillende achtergronden zijn. Als je op onze teampagina kijkt, zie je allemaal verschillende opleidingen en voorgaande werkgevers. Het is niet zo dat de meeste collega’s een financiële of economische achtergrond hebben. Dat geeft een hele leuke dynamiek in het team.”

Jolanda: “Dat klopt inderdaad. Iedereen is heel maatschappelijk gedreven en dat verbindt heel erg. En we zijn echt met elkaar de werkwijze van SFNL aan het vormgeven en neerzetten. Dat is heel leuk om te zien en ook om aan bij te dragen.”

Wat voegen jullie zelf toe aan het team?

Jorine: “Ik ben heel goed in het overzicht bewaren en ik breng graag orde in de chaos. Dat is soms wel nodig in het kantoor en het groeiende team. Daarnaast ben ik echt een regelaar. Gewoon dingen voor elkaar boksen, daar ga ik vrij goed op.”

Wil je meer lezen over ons team? Kijk dan op https://socfin.nl/over-social-finance-nl/team-bestuur/

Jolanda: “Ik ben een verbinder. Tussen het verhaal en cijfers en vice versa. En ook in het team denk ik dat ik wel een verbindende rol heb. Maar ik kan ook best uitgesproken en direct zijn en anderen even scherp stellen.”

Jorine: “Ja dat herken ik ook van mezelf wel. Wij hebben allebei natuurlijk ook een andere rol in het team dan de meeste collega’s die in vaste teams op projecten werken, maar dat gaat eigenlijk heel goed.”

Tot slot: heb je nog een verborgen talent wat je graag met ons wil delen?

Jolanda: “Ik heb geen verborgen sporttalent, maar ben wel heel creatief actief. Zo zit ik in een orkest waar ik fluit en piccolo speel en ik houd ook erg van aquarel schilderen of werken met Tiffany glas. En ik verras mijn collega’s zo nu en dan graag met een lekker baksel. Dat wordt volgens mij wel gewaardeerd.”

Jorine: “Zeker! Ik heb zelf niet veel hobby’s naast tijd doorbrengen met familie en vrienden, maar ik heb wel ontdekt dat ik verborgen bal-talenten heb. Ik ben namelijk best wel goed in bowlen en pingpongen. Dus bij deze daag ik graag het sportieve SFNL-team uit voor een potje bowlen!”

Wil je meer lezen over ons team? Kijk dan op https://socfin.nl/over-social-finance-nl/team-bestuur/