Het maatschappelijk vraagstuk

Er zijn in 2026 in Nederland meer dan 200.000 asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden. Velen van hen zouden heel graag aan het werk willen, maar het lukt hen niet of zij ervaren moeite met het bereiken van de juiste en welwillende werkgevers.

Veel vluchtelingen in Nederland staan te popelen om aan het werk te gaan, maar komen moeilijk in contact met werkgevers. Andersom geldt dat ook: veel werkgevers willen het talent en vakmanschap van vluchtelingen graag benutten, maar weten hen niet goed te vinden. Een enquête van TNO onder zo’n 5.000 werkgevers toont aan dat slechts 2,7% van de organisaties met meer dan 50 werknemers één of meerdere statushouders in dienst heeft.

Vraag van RefugeeWork

RefugeeWork is het online platform waar werkgevers en nieuwkomers elkaar kunnen vinden.

De ambitie van RefugeeWork is om uit te groeien tot dé betrouwbare vindplaats voor talent, waarin matching op basis van de vaardigheden van nieuwkomers leidt tot duurzame plaatsingen. Om de aanpak van RefugeeWork continu te verbeteren en het draagvlak onder financiers en partners te vergroten, wilde RefugeeWork de eigen impact scherper in kaart brengen. Hiervoor voerde de organisatie al metingen uit op outputniveau, maar er ontbrak nog een structureel meetkader voor de maatschappelijke effecten (zogeheten outcomes) op de korte en lange termijn.

RefugeeWork vroeg daarom aan Social Finance NL om de verandertheorie achter het platform uit te werken en een impactmeetplan te ontwikkelen, waarmee het matchingplatform continu zelfkritisch kan worden doorontwikkeld en waarmee richting financiers en partners inzichtelijk wordt gemaakt wat het platform oplevert.

Aanpak SFNL

Social Finance NL pakte dit aan in drie stappen.

In de eerste stap ontwikkelden we samen met het team van RefugeeWork een verandertheorie. Hiervoor brachten we de logica achter het platform in kaart: welke activiteiten voert RefugeeWork uit, welke directe outputs levert dat op, welke veranderingen volgen bij nieuwkomers, werkgevers en maatschappelijke organisaties en welke maatschappelijke impact wordt daarmee uiteindelijk beoogd? Deze verandertheorie is een levend document dat RefugeeWork de basis biedt om met een iteratieve aanpak het effect van verbeteringen te toetsen.

In de tweede stap stelden we de uitgangspunten voor het meetplan op. Samen met RefugeeWork selecteerden we eerst de meest relevante outputs en outcomes om te monitoren. Social Finance NL werkte deze uit tot een meetplan met een toelichting op de meetmethoden en de meetfrequentie.

In de derde stap adviseerden we hoe RefugeeWork de meetpraktijk verder kan uitbouwen en hoe meetresultaten kunnen worden ingezet voor het aantrekken van duurzame financiering. Aantoonbare resultaten voor nieuwkomers, werkgevers én de samenleving vormen immers waardevolle input tijdens gesprekken met potentiële financiers en samenwerkingspartners.

Resultaat

Het traject leverde RefugeeWork drie strategische bouwstenen op. De verandertheorie maakt expliciet hoe de activiteiten van het platform bijdragen aan duurzame arbeidsparticipatie van nieuwkomers voor drie doelgroepen: nieuwkomers, werkgevers en maatschappelijke organisaties. Daarnaast biedt de verandertheorie structuur voor interne keuzes over prioriteiten en doorontwikkeling en is zij direct bruikbaar in gesprekken met fondsen en publieke partners.

Het meetplan geeft RefugeeWork een gestructureerde aanpak om de eigen prestaties te volgen op de indicatoren die er werkelijk toe doen. De focus ligt op outputs en kortetermijnoutcomes die het team zelf kan beïnvloeden en monitoren.

Samen vormen de verandertheorie, het meetplan en het advies van Social Finance NL een toekomstbestendig fundament voor de verdere doorontwikkeling van RefugeeWork.

Quote klant 

“SFNL hield gedurende het hele traject lekker de vaart erin, wat erg prettig werkte. Het gevoel was van begin tot eind goed. We gaven bij aanvang van de samenwerking aan dat we wat ‘workshop-moe’ waren, maar de keuze om toch dit traject te doen bleek achteraf heel waardevol. Bovendien was de samenwerking gewoon prettig en gezellig. Wij gaven onze input en SFNL wist die telkens in de juiste vorm te gieten. Dat maakt dit tot een efficiënt en effectief traject.”

– Wilma Roozenboom, Directeur, Refugee Talent Hub

Maatschappelijke businesscase MDT maatjesprojecten met jonge nieuwkomers

Social Finance NL ontwikkelt een maatschappelijke businesscase voor drie MDT maatjesprojecten: Friend4friend, Buddy to Buddy en Wereldmeiden-Wereldgozers MDT. Deze projecten vallen onder Maatschappelijke Diensttijd (MDT), een landelijk programma waarbij jongeren tussen 12 en 30 jaar vrijwillig iets betekenen voor een ander en voor de samenleving. De drie projecten koppelen jonge nieuwkomers aan Nederlandse jongeren op basis van gelijkwaardigheid, met ontmoeting en wederzijdse inzet als kern.

Het maatschappelijk vraagstuk

Jonge nieuwkomers in Nederland krijgen vaak te maken met sociaal isolement. Contact met de ontvangende samenleving komt lastig op gang door beperkte taalvaardigheid en drempels aan beide kanten. Hierdoor hebben nieuwkomers minder toegang tot informele netwerken en minder kansen om Nederlands te oefenen. Dit verkleint de kansen op participatie, opleiding en werk, en vergroot het risico op uitsluiting en eenzaamheid. 

Nederlandse jongeren bewegen zich tegelijkertijd ook vaak binnen hun eigen kring. Weinig contactmomenten buiten de eigen leefwereld leiden tot minder diverse relaties en minder kansen om andere perspectieven te leren kennen. Op maatschappelijk niveau leidt dit gebrek aan contact tot verminderde sociale cohesie: vooroordelen blijven bestaan, tegenstellingen groeien en de risico's op segregatie en polarisatie nemen toe. 

Vraag Friend4friend, Buddy to Buddy en Wereldmeiden-Wereldgozers MDT 

De drie maatjesprojecten willen de maatschappelijke en financiële waarde van hun werk inzichtelijk maken. Ze vroegen Social Finance NL een maatschappelijke businesscase te ontwikkelen die de effecten van hun projecten kwantificeert voor de relevante stakeholders: gemeenten, zorgverzekeraars, onderwijsinstellingen en de deelnemers zelf. De maatschappelijke businesscase vormt de basis voor gesprekken over structurele financiering en voor een sterkere verankering van de maatjesprojecten binnen gemeentelijk beleid en landelijke programma's. 

Aanpak SFNL

Social Finance NL werkt de maatschappelijke businesscase uit in drie fases: 

1. Verandertheorie: per MDT-project stellen we een verandertheorie op die de impact van het project in kaart brengt, door doelgroepen, activiteiten,outputs en outcomes te definiëren.
2. Maatschappelijke businesscases: op basis van de verandertheorieën ontwikkelen we drie businesscases die de maatschappelijke kosten en baten inzichtelijk maken. We werken zowel gedeelde als project-specifieke baten uit, onderbouwd door literatuuronderzoek, data-analyse en aanvullende interviews.
3. Oriëntatie op duurzame financiering: de inzichten vertalen we naar een publiekssamenvatting, een stakeholdergericht slidedeck en een stappenplan voor duurzame financiering.Social Finance NL ondersteunt de drie projecten bij de eerste gesprekken met mogelijke financiers. 

Resultaat

Het project resulteert in een verandertheorie en maatschappelijke businesscase per MDT-project, die de maatschappelijke waarde van Friend4friend, Buddy to Buddy en Wereldmeiden-Wereldgozers MDT aantoonbaar maakt. De inzichten worden samengevat in een publiekssamenvatting en een stakeholdergericht slidedeck met daarin de verandertheorie en de uitkomsten van de businesscase. 

Daarnaast stelt Social Finance NL een stappenplan op voor duurzame financiering en ondersteunt de drie projecten bij gesprekken met gemeenten, fondsen en andere mogelijke financiers. Zo krijgen de projecten niet alleen de onderbouwing, maar ook de handvatten om structurele financiering te realiseren.  

Gemeentes zijn verantwoordelijke voor de opvang van Oekraïense ontheemden in Nederland. Het faciliteren van zorg is hier een integraal onderdeel van. Echter sluit het zorgaanbod niet aan bij de -vraag, vanwege onder meer taal- en cultuurbarrières. Oekraïners met psychosociale problemen worden daardoor niet voldoende geholpen, en de problematiek stapelt zich steeds verder op.

Om dit probleem op te lossen hebben de tien Groninger gemeenten samen het programma ‘Zorg voor Groningse Oekraïners (Zorg-GO)’ opgezet, uitgevoerd door Work for Ukraine. Binnen dit programma is laagdrempelige psychosociale hulp beschikbaar voor alle Oekraïense vluchtelingen – zowel volwassenen als kinderen in de provincie Groningen.

Deze hulp wordt aangeboden door getrainde Oekraïners, waardoor de hulpverleners en patiënten zich goed kunnen inleven in elkaar en elkaars taal en cultuur begrijpen. De gebruikte methoden zijn bewezen interventies die ontwikkeld zijn door de WHO en uitgevoerd kunnen worden door mede-ontheemden. Het doel van het programma is om stressklachten te verminderen, de veerkracht van Oekraïners te vergroten en hen te steunen in het zelfstandig heropbouwen van hun leven.

Vraag Groninger gemeenten aan Social Finance NL

Het programma betreft een pilot, en de Groninger gemeenten willen dan ook de effectiviteit en waarde van het programma in kaart brengen. Ze vroegen ons het programma effectief te evalueren in relatie tot de belangrijkste stakeholders, om er zo achter te komen wat de werkzame elementen van het programma zijn en welke elementen verbeterd kunnen worden.

Onze aanpak

We starten met het ontwikkelen van een impactnarratief en meetplan voor het programma ‘Zorg voor Groningse Oekraïners’. Hierin definiëren we alle doelstellingen en (beoogde) resultaten en stellen we indicatoren op die gemeten kunnen worden om te beoordelen of de resultaten ook daadwerkelijk behaald worden.

In de tweede fase voeren we het meetplan uit. Tijdens de pilot monitoren we de resultaten en na afloop evalueren we het programma in relatie tot de belangrijkste stakeholders. Wat is de waarde van het programma voor hen, worden de beoogde resultaten gerealiseerd en heeft het programma andere (onvoorziene) effecten? De conclusies vatten we samen in een eindrapport, dat een complete evaluatie van het programma en de geleerde lessen bevat.

‘Nieuwkomers in hun kracht’ richt zich op nieuwkomers met een achtergrond als verpleegkundige in hun land van origine. Het is voor nieuwkomers met een achtergrond als verpleegkundige vaak lastig om hun BIG-registratie te halen in Nederland. Hierdoor kunnen ze niet aan de slag als verpleegkundige. Dat terwijl er oplopende personeelstekorten zijn in de zorg. Volgens het prognosemodel Zorg en Welzijn loopt het tekort op tot 21.600 verpleegkundigen in 2033 door bevolkingsgroei, vergrijzing en een ontoereikende instroom van verpleegkundigen.

Het doel van Nieuwkomers in hun kracht is dat nieuwkomers (sneller) aan de slag kunnen gaan als BIG-geregistreerd verpleegkundige. Deelnemers volgen eerst een (vak)taaltraject, waarna zij tijdens een werktraject als assistent-verpleegkundige worden begeleid en ondersteund in het proces naar de beroepsinhoudelijke toets en BIG-registratie. Het traject draagt bij aan verbeterde en versnelde integratie van nieuwkomers die hun kennis en expertise kunnen inzetten voor de Nederlandse zorgsector en aan het verminderen van de nijpende personeelstekorten in de zorg.

Vraag UMCG, Goldschmeding Foundation en Stichting op Klompen begonnen

Het traject Nieuwkomers in hun kracht werd in 2022 ontwikkeld door het UMCG en is in 2023 opgeschaald naar meer ziekenhuizen in Noord-Nederland en in 2025 naar ziekenhuizen in de Randstad. Het programma werkt aan:

• Een gefaseerde opschaling bij deelnemende ziekenhuizen;
• Het inrichten van een passende organisatiestructuur;
• Het aanscherpen van de aanpak;
• En de ontwikkeling van een duurzaam financieringsmodel.

Social Finance NL ontwikkelde een maatschappelijke businesscase en werkte in een vervolgproject aan een duurzaam financieringsmodel voor Noord-Nederland, dat toepasbaar is in andere provincies.

Aanpak SFNL

Resultaat

De maatschappelijke businesscase toont aan dat investeren in Nieuwkomers in hun kracht loont. Al kort nadat een deelnemer het traject heeft afgerond, zijn de baten groter dan de kosten. Daarna lopen de maatschappelijke baten snel op. Met name voor deelnemers die instromen vanuit een bijstand- of niet-uitkeringsgerechtigde positie wegen de baten snel op tegen de kosten.

De inclusieve werkgever (het ziekenhuis) en filantropische organisaties dragen momenteel de kosten, terwijl de baten elders vallen. Daarom heeft SFNL gesprekken gevoerd met lokale en regionale overheden in Noord-Nederland om te komen tot gezamenlijke, meerjarige financiering. Deze gesprekken bevinden zich inmiddels in de afrondende fase. De samenwerking heeft geleid tot een aantal concrete, veelbelovende leads met (lokale) overheden voor meerjarige financiering, startend in de loop van 2026.

Daarnaast ontwikkelde SFNL meerdere hulpmiddelen om duurzame financiering te realiseren en opschaling mogelijk te maken naar meerdere regio’s in Nederland. De praktische handleiding biedt inzicht in de stappen die nodig zijn om tot structurele financiële afspraken te komen en is gebaseerd op ervaringen in Noord-Nederland, met een routekaart voor andere regio’s. Het financieringsmodel geeft inzicht in totale financieringsbehoeften, de spreiding van middelen over de tijd en de verdeling richting verschillende stakeholders.

Samen vormen deze resultaten een stevige basis voor duurzame opschaling van het programma in Noord-Nederland en daarbuiten.