Het maatschappelijk vraagstuk

Het huidige landbouw- en voedselsysteem put bodem en biodiversiteit uit, terwijl het steeds minder bijdraagt aan gezonde voeding en leefomgevingen. Dit leidt tot stijgende maatschappelijke kosten voor milieu en zorg. Een transitie naar regeneratieve landbouw is vermindert deze negatieve effecten. Deze vorm van landbouw werkt samen met natuurlijke processen om biodiversiteit te vergroten en ecosystemen en bodems te herstellen en te verrijken.

Regeneratieve landbouw levert aantoonbare maatschappelijke waarde op, zoals gezondere bodems, schoner water en lucht en potentieel gezondere voeding. Deze baten komen echter grotendeels terecht buiten het landbouwbedrijf en worden nauwelijks financieel gewaardeerd. Hierdoor ontbreken structurele prikkels voor boeren om de transitie naar regeneratieve landbouw te maken en op te schalen.

Vraag Invest-NL

Invest-NL heeft Social Finance NL gevraagd te verkennen of gezondheidsgerichte resultaatfinanciering kan bijdragen aan een schaalbaar en toekomstbestendig verdienmodel voor regeneratieve boeren. Deze verkenning biedt Invest-NL en betrokken partijen een onderbouwd handelingsperspectief om gezondheid en landbouw via innovatieve financiering te verbinden. Gezondheid kan fungeren als een krachtig inhoudelijk én financieel narratief om nieuwe partijen te betrekken en samenwerking over domeinen heen te organiseren.

Aanpak SFNL

De verkenning bestond uit vier stappen:

• Analyse en deskresearch naar de relatie tussen regeneratieve landbouw, leefomgeving en gezondheid, vertaald in een verandertheorie en effectenkaart met concrete, meetbare outcomes.
• Interviews met stakeholders uit de domeinen landbouw, gezondheid, overheid en financiering om betalingsbereidheid en randvoorwaarden voor resultaatfinanciering te toetsen.
• Synthese en advies over waar, voor welke gezondheidseffecten en onder welke voorwaarden resultaatfinanciering kansrijk is, en hoe dit kan worden vormgegeven in mogelijke vervolgtrajecten.

Resultaat

Regeneratieve landbouw levert gezondheidswinsten op als het gaat om minder blootstelling aan pesticiden, fijnstof en ammoniak. Dat vertaalt zich concrete en meetbare gezondheidsvoordelen voor boeren, agrarisch personeel en omwonenden wanneer een substantieel aantal boeren in een regio de transitie maakt en voldoende areaal regeneratief wordt beheerd.

De manier van werken in regeneratieve landbouw sluit goed aan bij uitkomstgericht financieren. Beide gaan uit van het verbeteren van concrete, aantoonbare resultaten, in plaats van het belonen van inspanningen op papier. Wel zijn er nog meerdere onzekerheden, met name de gezondheidseffecten voor consumenten zijn (nog) niet volledig bewezen en opschaling is niet vanzelfsprekend. Dat maakt gezondheid op dit moment nog geen zelfstandig verdienmodel, maar wel een serieuze en onderbouwde extra waarde die stapsgewijs verder kan worden ontwikkeld.

Door gezondheid expliciet te positioneren als economische schakel kan de transitie naar regeneratieve landbouw een bredere en stevigere basis krijgen.  De logische vervolgstap is daarom om te starten met gerichte, regionale pilots rond meetbare blootstellingsreductie, terwijl tegelijkertijd verder wordt gewerkt aan bewijsopbouw en institutionele inbedding van preventie in financieringsmodellen. Voor Invest-NL ligt hier een mogelijke rol als aanjager door partijen bij elkaar te brengen en mee te bouwen aan een financieringsmodel dat gezondheid stapsgewijs meeneemt in de transitie.

Om gefaseerd toe te werken naar bredere inzet, doen we de volgende aanbevelingen:

1. Start met het inbouwen van resultaatfinanciering voor sterk onderbouwde, meetbare gezondheidseffecten in bestaande (regionale) pilots. Sluit aan bij bestaande regionale omschakelinitiatieven en experimenteer hierin met resultaatgerichte prikkels.
2. Verbreed het perspectief naar planetaire gezondheid. Positioneer gezondheid als systeemuitkomst van mens, voeding, bodem en leefomgeving. Volg en structureer bewijsontwikkeling rond infectiedruk, nutriëntdichtheid en microbiële diversiteit, en betrek financiers vanuit gezondheids-, duurzaamheids- en klimaatrisico’s.
3. Verbind regeneratieve landbouw met preventieve gezondheidsaanpakken
   Koppel regeneratief geproduceerd voedsel aan dieet- en leefstijlinterventies. Dit maakt gezondheidseffecten concreter en beter contracteerbaar en creëert tegelijkertijd een stabielere afzetmarkt voor regeneratieve boeren.

Invest-NL heeft de uitkomsten vertaald naar een publiekssamenvatting. Deze is te downloaden via onderstaande link: 
Gezonde bodems, gezonde mensen – Verkenning van een nieuw verdienmodel voor regeneratieve boeren

Het maatschappelijk vraagstuk

Jaarlijks overlijden in Nederland 500–800 jonge volwassenen (18–45 jaar) plots en onverwacht. Bij een groot deel van deze overlijdens is sprake van een erfelijke hart- of vaatziekte, maar zonder postmortale diagnostiek blijft de doodsoorzaak onbekend. Dit heeft ingrijpende gevolgen voor eerstegraads familieleden. Uit voorzorg worden zij namelijk langdurig en herhaald cardiologisch gescreend, wat leidt tot psychische belasting, onzekerheid, werkverzuim en hoge zorgkosten. Tegelijkertijd wordt in veel gevallen nooit vastgesteld of er daadwerkelijk sprake is van een erfelijke aandoening. Postmortale diagnostiek (zoals CT-scan, obductie en DNA-onderzoek) kan in een groot deel van de gevallen snel duidelijkheid bieden. Dit voorkomt onnodige zorg, maakt gerichte preventie mogelijk en ondersteunt het rouwproces van nabestaanden.

Postmortale diagnostiek omvat een stapsgewijze combinatie van onderzoeken (o.a. toxicologisch onderzoek, beeldvorming, obductie en genetische analyse) om de doodsoorzaak vast te stellen. Studies laten zien dat bij 50–75% van de onverwacht en jong overleden mensen via postmortaal onderzoek een erfelijke oorzaak wordt gevonden. Wanneer een erfelijke aandoening wordt vastgesteld, kunnen familieleden gericht worden onderzocht en behandeld. Als juist een niet-erfelijke oorzaak wordt aangetoond, kunnen intensieve en langdurige screenings bij familieleden achterwege blijven. Ondanks deze maatschappelijke meerwaarde wordt postmortale diagnostiek in Nederland niet structureel gefinancierd vanuit zorgbudgetten.

Vraag van de DCVA en de Hartstichting

De werkgroep postmortale diagnostiek van de Dutch CardioVascular Alliance (DCVA) en de Hartstichting willen toewerken naar structurele financiering van postmortale diagnostiek bij jong en onverwacht overlijden. Om dit te realiseren is er behoefte aan een onderbouwde maatschappelijke businesscase die inzicht geeft in de maatschappelijke en financiële effecten van postmortale diagnostiek ten opzichte van de huidige praktijk, waar dit onderzoek vaak ontbreekt. De uitkomsten vormen de basis voor gesprekken met stakeholders over duurzame bekostiging van postmortale diagnostiek als onderdeel van preventieve zorg.

Aanpak SFNL

Social Finance NL ontwikkelt in dit project een maatschappelijke businesscase voor postmortale diagnostiek na plotseling overlijden bij jonge volwassenen en werkt toe naar structurele financiering in drie fases:

1. Verandertheorie: Samen met experts en stakeholders brengen we het maatschappelijke vraagstuk, de doelgroepen en de belangrijkste effecten van postmortale diagnostiek in kaart.
2. Maatschappelijke businesscase: De belangrijkste effecten vertalen we naar maatschappelijke kosten en baten, op basis van onder andere zorgkosten, beschikbare data en wetenschappelijke literatuur.
3. Eindrapport en stakeholdergesprekken: De inzichten worden gebundeld in een eindrapport en gebruikt in gesprekken met stakeholders over mogelijke routes naar structurele inbedding en financiering.

Resultaat

Het project zal resulteren in een verandertheorie en maatschappelijke businesscase die inzicht geven in de maatschappelijke waarde van postmortale diagnostiek na plotseling overlijden bij jonge volwassenen. Deze inzichten vormen de basis voor gesprekken met relevante stakeholders, zoals zorgverzekeraars, het Zorginstituut Nederland, de Nederlandse Zorgautoriteit en het ministerie van VWS. In deze gesprekken verkennen we mogelijke routes naar structurele en duurzame financiering van postmortale diagnostiek in Nederland.

Meer dan 3 miljoen mensen in Nederland hebben moeite met lezen en schrijven. Dat kan grote gevolgen hebben: brieven van de overheid, zorgverzekeraar of woningcorporatie worden niet begrepen, belangrijke acties blijven liggen en stress neemt toe.

Stichting Lees Simpel ontwikkelde een gratis app die ingewikkelde brieven samenvat in makkelijke taal, met behulp van kunstmatige intelligentie. De app kan de tekst ook voorlezen en vertalen naar verschillende talen, zodat mensen die moeite hebben met lezen, of Nederlands niet als moedertaal hebben, tóch begrijpen wat er staat.

De app is inmiddels meer dan 240.000 keer gedownload en heeft ruim 1,4 miljoen brieven en teksten versimpeld. Gebruikers vertellen dat de app hen helpt om brieven sneller te begrijpen en met meer rust te lezen. Lees Simpel wil deze ervaringen beter kunnen onderbouwen met data en dit kunnen verdiepen: wat is precies de impact van de app op individueel niveau; leidt gebruik echt tot minder stress, meer begrip en meer zelfstandigheid?

Daarom heeft Lees Simpel ons gevraagd een impactvalidatie uit te voeren. Hiermee kunnen zij verantwoording afleggen aan fondsen, maar vooral beter begrijpen wat de app betekent in het dagelijks leven van gebruikers. Met deze inzichten kan Lees Simpel gerichter doorontwikkelen, het bereik vergroten en het gesprek aangaan met partners, professionals en beleidsmakers over het belang van begrijpelijke communicatie.

Aanpak SFNL

Samen met Lees Simpel ontwikkelen we een impactvalidatie die aansluit bij hun bestaande Theory of Change. In dit onderzoek kijken we niet alleen naar cijfers, maar vooral naar de ervaring van gebruikers. Wat betekent het als een app ervoor zorgt dat iemand zélf zijn brieven kan begrijpen?

De onderzoeksaanpak bestaat uit de volgende onderdelen:

1. Analyse van anonieme gebruiksdata, met onder andere inzicht in herhaald en structureel gebruik van de app;
2. Vijf interviews met gebruikers van de app, waarin we ingaan op begrip van brieven, ervaren stress en zelfstandigheid;
3. Een vragenlijst aan hulpverleners, ingevuld door 95 mensen, om hun perspectief op het gebruik en de effecten bij cliënten mee te nemen;
4. Twee aanvullende interviews met hulpverleners die de vragenlijst hebben ingevuld, die context geven bij de antwoorden uit de vragenlijst;
5. Deze inzichten brengen we samen in een heldere rapportage. Hierin beschrijven we de gehanteerde methodiek, de belangrijkste inzichten en conclusies, en illustreren we de impact met concrete voorbeelden en quotes van gebruikers en professionals.

De impactvalidatie helpt Lees Simpel om de meerwaarde van hun app te laten zien aan fondsen, partners en beleidsmakers én om verder te groeien als organisatie die bijdraagt aan (digitale) inclusie en zelfredzaamheid.

Resultaat impactvalidatie

De impactvalidatie laat zien dat de Lees Simpel app daadwerkelijk bijdraagt aan beter begrip van ingewikkelde brieven, minder stress en meer ervaren zelfstandigheid bij gebruikers die de app herhaald gebruiken. Gebruikscijfers laten zien dat een substantiële groep de app structureel inzet, wat wijst op een blijvende behoefte aan versimpeling en toegankelijkheid. Vooral deze structurele gebruikers ervaren duidelijke effecten: zij begrijpen sneller waar een brief over gaat, weten beter welke actie nodig is en voelen minder spanning bij het openen van post.

Deze uitkomsten worden bevestigd door hulpverleners, die aangeven dat cliënten dankzij de app beter voorbereid zijn, sneller handelen en minder afhankelijk zijn van intensieve ondersteuning. Dit maakt contactmomenten rustiger en efficiënter.

Het rapport biedt Lees Simpel daarmee een stevig onderbouwd verhaal over de werking en impact van de app. Lees Simpel zet de uitkomsten in voor externe communicatie richting hulpverleners, maatschappelijke organisaties en samenwerkingspartners, zodat nog meer mensen in aanraking komen met de app. Daarnaast helpt de impactvalidatie om het belang van duidelijke taal aan de voorkant te onderstrepen en ondersteunt het de verdere ontwikkeling en positionering van Schrijf Simpel: het initiatief dat zich richt op het helpen van organisaties en professionals om brieven vanaf het begin begrijpelijk te maken.

De vraag

Onze aanpak

Beoogde resultaten

• Een maatschappelijke businesscase die aantoont dat structurele aandacht voor overgang en werk kosten bespaart in zorg en verzuim.
• Een praktische blueprint voor werkgevers met concrete richtlijnen en tools om werkplekken overgangsvriendelijker te maken.

Het maatschappelijk probleem

Steeds meer mensen melden zich bij de huisarts met psychosociale klachten zoals stress, somberheid, eenzaamheid en verlies van zingeving. Deze klachten hebben vaak sociale oorzaken, zoals isolement of financiële zorgen, en vragen om ondersteuning buiten het medische domein. Echter zijn Maatschappelijk werk en andere welzijnsvoorzieningen voor veel mensen niet goed zichtbaar, terwijl de huisarts vaak een vertrouwd en laagdrempelig aanspreekpunt is. Daardoor belanden veel mensen in de medische zorg, terwijl die onvoldoende aansluit bij hun daadwerkelijke behoeften. Hierdoor verbeteren klachten niet structureel en stijgt de werkdruk voor huisartsen en praktijkondersteuners en nemen zorgkosten onnodig toe. Zorg en welzijn zijn onvoldoende met elkaar verbonden, waardoor kansen op passende ondersteuning en duurzame verbetering van het welzijn van mensen onbenut blijven.

Welzijn op Recept

Welzijn op Recept is een alternatief voor mensen met psychosociale klachten. In plaats van het ‘traditionele pilletje’ voor te schrijven, verwijst de huisarts hen door naar een welzijnscoach. De welzijnscoach brengt de behoeften, talenten en interesses van de patiënt in kaart en verwijst schrijft activiteiten op het gebied van ontmoeting, sport of cultuur voor. Op deze manier kan de patiënt (opnieuw) ontdekken wat hen gelukkig maakt. Welzijn op Recept draagt zo bij aan het welbevinden van patiënten met psychosociale problematiek en het verlagen van zorggebruik in de eerstelijnszorg door verbeterde samenwerking tussen zorg en welzijn.

Vraag van Noord- en Midden Limburgse gemeenten

Veertien gemeenten in Noord- en Midden Limburg willen een beweging maken van zorg naar gezondheid en preventie. Daar is Welzijn op Recept een belangrijk onderdeel van. De gemeenten hebben Social Finance NL gevraagd om inzichtelijk te maken hoe Welzijn op Recept duurzaam gefinancierd kan worden, bijvoorbeeld via een resultaatfinancieringsconstructie.

Onze aanpak

Wij werken met drie bouwstenen:

1. In de verandertheorie brengen we de belangrijkste impactdoelstellingen van Welzijn op Recept in kaart.
2. Deze verandertheorie vertalen we naar een maatschappelijke businesscase. We brengen de waarde in kaart die Welzijn op Recept oplevert voor deelnemers, zorg en samenleving.
3. Gewapend met deze uitkomsten werken we samen aan een duurzame financieringsconstructie. Samen met gemeenten, zorgverzekeraars en regionale partners onderzoeken we scenario’s zoals resultaatcontracten en een social impact bond.

Chronische ziekten zoals diabetes type 2 veroorzaken grote maatschappelijke- en zorgkosten in Nederland. Hoewel leefstijl en voeding een belangrijke rol spelen in preventie en herstel, ontbreekt een stevig mechanisme om gezonde voeding structureel onderdeel te maken van het zorgsysteem. Patiënten met lage inkomens hebben vaak onvoldoende toegang tot betaalbaar en voedzaam voedsel. Tegelijkertijd krijgen regeneratieve boeren nog geen erkenning of vergoeding voor de gezondheidswaarde van hun producten.

Vraag van HarvestCare aan Social Finance NL

HarvestCare wil een zorgsysteem creëren waarin voeding een volwaardige plek heeft en boeren worden beloond voor de gezondheidswinst die hun producten opleveren. Voor deze transitie is niet alleen overtuigende bewijs nodig dat gezonde voeding gezondheidswinst oplevert, maar ook een solide financiële onderbouwing om van daaruit het gesprek aan te gaan met beleidsmakers en verzekeraars.

Daarom vroeg HarvestCare aan Social Finance NL om de haalbaarheid van resultaatfinanciering te onderzoeken en een financieel model uit te werken voor de resultaatfinanciering. Daarnast werd gevraagd om potentiële uitkomstbetalers te betrekken bij het proces en te begeleiden richting concrete samenwerking.

Onze aanpak

Social Finance NL werkt in een consortium met HarvestCare, Erasmus MC, Fresh Ventures, Rechtstreex en biodynamisch tuinbouwbedrijf Kwekerij Frank de Koning. Binnen dit consortium focust Social Finance NL zich op de haalbaarheidsstudie van resultaatfinanciering en het ontwikkelen van een financieringsmodel voor HarvestCare.

Eerst brengen we de interventie helder in kaart: de doelgroep, de ondersteuning die geboden wordt en de gezondheidswinst die dit op kan leveren. Op basis daarvan werken we naar een businesscase waarin de besparingen, zoals verlaagd medicijngebruik en verminderde complicaties, worden meegenomen. Vervolgens gaan we in gesprek met gemeenten, zorgverzekeraars en investeerders om de haalbaarheid te verkennen voor een Health Impact Bond.

Het AHOPM project wordt mede-gefinancieerd door de EU en Provincie Zuid-Holland.

Gemeentes zijn verantwoordelijke voor de opvang van Oekraïense ontheemden in Nederland. Het faciliteren van zorg is hier een integraal onderdeel van. Echter sluit het zorgaanbod niet aan bij de -vraag, vanwege onder meer taal- en cultuurbarrières. Oekraïners met psychosociale problemen worden daardoor niet voldoende geholpen, en de problematiek stapelt zich steeds verder op.

Om dit probleem op te lossen hebben de tien Groninger gemeenten samen het programma ‘Zorg voor Groningse Oekraïners (Zorg-GO)’ opgezet, uitgevoerd door Work for Ukraine. Binnen dit programma is laagdrempelige psychosociale hulp beschikbaar voor alle Oekraïense vluchtelingen – zowel volwassenen als kinderen in de provincie Groningen.

Deze hulp wordt aangeboden door getrainde Oekraïners, waardoor de hulpverleners en patiënten zich goed kunnen inleven in elkaar en elkaars taal en cultuur begrijpen. De gebruikte methoden zijn bewezen interventies die ontwikkeld zijn door de WHO en uitgevoerd kunnen worden door mede-ontheemden. Het doel van het programma is om stressklachten te verminderen, de veerkracht van Oekraïners te vergroten en hen te steunen in het zelfstandig heropbouwen van hun leven.

Vraag Groninger gemeenten aan Social Finance NL

Het programma betreft een pilot, en de Groninger gemeenten willen dan ook de effectiviteit en waarde van het programma in kaart brengen. Ze vroegen ons het programma effectief te evalueren in relatie tot de belangrijkste stakeholders, om er zo achter te komen wat de werkzame elementen van het programma zijn en welke elementen verbeterd kunnen worden.

Onze aanpak

We starten met het ontwikkelen van een impactnarratief en meetplan voor het programma ‘Zorg voor Groningse Oekraïners’. Hierin definiëren we alle doelstellingen en (beoogde) resultaten en stellen we indicatoren op die gemeten kunnen worden om te beoordelen of de resultaten ook daadwerkelijk behaald worden.

In de tweede fase voeren we het meetplan uit. Tijdens de pilot monitoren we de resultaten en na afloop evalueren we het programma in relatie tot de belangrijkste stakeholders. Wat is de waarde van het programma voor hen, worden de beoogde resultaten gerealiseerd en heeft het programma andere (onvoorziene) effecten? De conclusies vatten we samen in een eindrapport, dat een complete evaluatie van het programma en de geleerde lessen bevat.

Het jeugdstelsel knelt, omdat de vraag naar jeugdzorg blijft toenemen. En ondanks dat goede (jeugd)zorg van groot belang is, kan het vaak ook niet alles oplossen. Steun uit de naaste omgeving kan hierbij een belangrijke rol spelen, maar professionals vinden het vaak moeilijk om deze informele netwerken te betrekken. Een samenleving waarin informele zorg, en er voor elkaar zijn, meer normaal wordt, biedt een belangrijke bron van praktische en emotionele steun. Dit vraagt om een kanteling in het denken en doen van burgers, overheid en zorgprofessionals richting een nieuwe solidariteit.

Stichting Eigen Kracht Centrale is een drijvende kracht achter deze systeemverandering. Een Eigen Kracht-conferentie is een onafhankelijk besluitvormingsmodel dat gezinnen in een kwetsbare positie in staat stelt om met hun informele kring of netwerk te bespreken wat er nodig is en samen een familiegroepsplan op te stellen. Het is een vorm van informele steun die erop gericht om gezamenlijke besluitvorming in te passen in het reguliere systeem en niet naast het systeem te organiseren. Het is daarmee een aanvulling op de professionele hulpverlening, en geen vervanging.

Vraag Stichting Eigen Kracht Centrale

Eigen Kracht Centrale wil het informele netwerk en eigen regie sterker verankeren in het sociale domein, en een bijdrage leveren aan deze systeemverandering. Alhoewel de vraag naar Eigen Kracht-conferenties groot is, is de financiering beperkt. De stichting wil daarom graag haar maatschappelijke meerwaarde beter inzichtelijk maken en meer structurele en resultaatgerichte financieringsafspraken met (nieuwe) gemeenten en andere financiers maken.

Aanpak SFNL

Om een duurzaam financieringsmodel te ontwikkelen hebben we de maatschappelijke impact van Stichting Eigen Kracht Centrale inzichtelijk gemaakt middels een verandertheorie. Aan de hand van stakeholder interviews, deskresearch en beschikbare data stellen we een maatschappelijke businesscase op die de financieel maatschappelijke waarde van de Eigen Kracht Centrale laat zien. Daarnaast ondersteunen we Eigen Kracht Centrale bij het meten en managen van hun impact, onder andere door het inrichten van een impactmonitor. De impactmonitor en de maatschappelijke businesscase vormen de basis voor het verkennen van (nieuwe) duurzame financieringsopties en gesprekken met financiers.

De Gezonde Basisschool van de Toekomst (GBT) is een bewezen succesvolle interventie die gezond eten en lichaamsbeweging centraal stelt in het dagelijks leven van jonge kinderen. Door de schooldag te verlengen, ontstaat er meer ruimte voor gezamenlijk (gezond) lunchen en bewegen, wat bijdraagt aan een gezondere levensstijl. GBT biedt kinderen gelijke toegang tot gezondheids- en ontwikkelkansen, ongeacht hun achtergrond, zodat zij volwaardig kunnen deelnemen aan de maatschappij. Momenteel wordt de GBT-interventie uitgevoerd op negen basisscholen in Venlo, waar het al aanzienlijke impact heeft.

Vraag gemeente Venlo

De gemeente Venlo wil verkennen hoe deze interventie duurzaam gefinancierd en eventueel opgeschaald kan worden na afloop van de huidige financiering vanuit de Regiodeal. De uitdaging is om de (maatschappelijke) waarde van de interventie inzichtelijk te maken voor verschillende stakeholders om zo duurzame en impactgerichte financiering aan te trekken vanuit impactfinanciers.  

Aanpak SFNL

De werkwijze van SFNL begint altijd bij het begrijpen van het voorliggende maatschappelijke probleem. We maken door middel van een verandertheorie en maatschappelijke businesscase inzichtelijk voor welk maatschappelijk probleem de GBT-interventie een oplossing biedt en wat de waarde van de interventie is voor verschillende partijen.  

Wanneer dit helder is, zoeken we gezamenlijk met de gemeente Venlo naar nieuwe en innovatieve (financierings)oplossingen en samenwerkingen om zo te trachten een duurzame impactfinanciering te realiseren. In dit geval doen we dit door het financieringslandschap en de mogelijkheden die dit biedt inzichtelijk te maken en een stappenplan op te stellen, om zo een mix aan financieringsopties in kaart te brengen. We trekken samen met de gemeente Venlo op bij de uitvoering van dit stappenplan.  

‘Nieuwkomers in hun kracht’ richt zich op nieuwkomers met een achtergrond als verpleegkundige in hun land van origine. Het is voor nieuwkomers met een achtergrond als verpleegkundige vaak lastig om hun BIG-registratie te halen in Nederland. Hierdoor kunnen ze niet aan de slag als verpleegkundige. Dat terwijl er oplopende personeelstekorten zijn in de zorg. Volgens het prognosemodel Zorg en Welzijn loopt het tekort op tot 21.600 verpleegkundigen in 2033 door bevolkingsgroei, vergrijzing en een ontoereikende instroom van verpleegkundigen.

Het doel van Nieuwkomers in hun kracht is dat nieuwkomers (sneller) aan de slag kunnen gaan als BIG-geregistreerd verpleegkundige. Deelnemers volgen eerst een (vak)taaltraject, waarna zij tijdens een werktraject als assistent-verpleegkundige worden begeleid en ondersteund in het proces naar de beroepsinhoudelijke toets en BIG-registratie. Het traject draagt bij aan verbeterde en versnelde integratie van nieuwkomers die hun kennis en expertise kunnen inzetten voor de Nederlandse zorgsector en aan het verminderen van de nijpende personeelstekorten in de zorg.

Vraag UMCG, Goldschmeding Foundation en Stichting op Klompen begonnen

Het traject Nieuwkomers in hun kracht werd in 2022 ontwikkeld door het UMCG en is in 2023 opgeschaald naar meer ziekenhuizen in Noord-Nederland en in 2025 naar ziekenhuizen in de Randstad. Het programma werkt aan:

• Een gefaseerde opschaling bij deelnemende ziekenhuizen;
• Het inrichten van een passende organisatiestructuur;
• Het aanscherpen van de aanpak;
• En de ontwikkeling van een duurzaam financieringsmodel.

Social Finance NL ontwikkelde een maatschappelijke businesscase en werkte in een vervolgproject aan een duurzaam financieringsmodel voor Noord-Nederland, dat toepasbaar is in andere provincies.

Aanpak SFNL

Resultaat

De maatschappelijke businesscase toont aan dat investeren in Nieuwkomers in hun kracht loont. Al kort nadat een deelnemer het traject heeft afgerond, zijn de baten groter dan de kosten. Daarna lopen de maatschappelijke baten snel op. Met name voor deelnemers die instromen vanuit een bijstand- of niet-uitkeringsgerechtigde positie wegen de baten snel op tegen de kosten.

De inclusieve werkgever (het ziekenhuis) en filantropische organisaties dragen momenteel de kosten, terwijl de baten elders vallen. Daarom heeft SFNL gesprekken gevoerd met lokale en regionale overheden in Noord-Nederland om te komen tot gezamenlijke, meerjarige financiering. Deze gesprekken bevinden zich inmiddels in de afrondende fase. De samenwerking heeft geleid tot een aantal concrete, veelbelovende leads met (lokale) overheden voor meerjarige financiering, startend in de loop van 2026.

Daarnaast ontwikkelde SFNL meerdere hulpmiddelen om duurzame financiering te realiseren en opschaling mogelijk te maken naar meerdere regio’s in Nederland. De praktische handleiding biedt inzicht in de stappen die nodig zijn om tot structurele financiële afspraken te komen en is gebaseerd op ervaringen in Noord-Nederland, met een routekaart voor andere regio’s. Het financieringsmodel geeft inzicht in totale financieringsbehoeften, de spreiding van middelen over de tijd en de verdeling richting verschillende stakeholders.

Samen vormen deze resultaten een stevige basis voor duurzame opschaling van het programma in Noord-Nederland en daarbuiten.